Það eru margir til sem finna Hannesi Hólmsteini Gissurarsyni allt til foráttu, og svo eru til þeir sem gera hann að sérstakri grýlu og kveina undan því einu að Hannes sæki fyrirlestra hjá Sögufélaginu. Það má hafa allar mögulegar skoðanir á verkum Hannesar eða persónu hans, en þessi hnútuköst og köpuryrði í hans garð sem ekki alltaf virðast þjóna neinum sérstökum tilgangi eru fyrir löngu orðin til langvarandi ama, og er ég þó ekki sammála honum um nokkurn skapaðan hlut svo ég viti til.

Hitt er svo annað mál að nú í ár sem og síðasta ár hefur Hannes opinberlega birt rannsóknarskýrslur sínar á vefnum, og undanfarið hef ég orðið var við að ýmsir taki þessar skýrslur sem dæmi um að hann sé nú þrátt fyrir allt duglegur, jafnvel að hann taki öðrum prófessorum fram um dugnað, sumir prófessorar lágmarki meiraðsegja vinnu sínu eins framast og þeim er unnt, en það geri Hannes ekki. En það er nú svo undarlegt, að af öllu því sem velja mætti honum til sérstakrar varnar, þá sé þetta einmitt valið.

Hannes Hólmsteinn er prófessor við Háskóla Íslands, sem er æðsta staða sem fræðimanni hlotnast að gegna, og í upphafi hvers árs þarf hann einsog aðrir fræðimenn við skólann að skila af sér skýrslu yfir rannsóknir liðins árs. Skýrsla hans þetta árið telur eitthvað um 70 færslur, sem er það sem verjendur Hannesar líta helst til, en af þeim færslum eru aðeins örfáar sem talist gætu til fræðastarfa. Þær eru raunar fimm, ef við teljum með bókina Íslenskir kommúnistar 1918–1998. Hitt eru, auk skipulagningar alþjóðlegrar ráðstefnu um einstaklingshyggju 21. aldar, eftirfarandi erindi sem Hannes hefur flutt á ráðstefnum:

Evrópusambandið og hvalveiðar Íslendinga. Alþjóðamálastofnun Háskóla Íslands, Reykjavík 8. apríl 2011.

Þokkafull risadýr. Friðun eða verndun? Félagsvísindastofnun Háskóla Íslands, Reykjavík 25. mars 2011.

Söguskoðanir og sögufalsanir. Sagnfræðingafélag Íslands 8. nóvember 2011.

Vísbending er ekki ritrýnt tímarit svo greinar þar teljast ekki með, og sama gildir um tímaritið Þjóðmál, jafnvel þótt þær greinar séu afrakstur alþjóðlegs rannsóknarsamstarfs. Erindi á fundum Sjálfstæðismanna teljast heldur ekki til fræðastarfa. Því síður teljast með tugir fróðleiksmola og greina í Morgunblaðinu, Fréttatímanum, Wall Street Journal og Børsen. Rannsóknarskýrslan í fyrra taldi á hinn bóginn aðeins tvennt sem telja mætti til fræðastarfa: annarsvegar fyrirlestur og hinsvegar grein sem unnin var uppúr sama fyrirlestri.

Eitt og sér hlýtur það að vekja upp spurningar hvers vegna prófessor við Háskóla Íslands fyllir upp í rannsóknaskýrslu með tugum greina sem engu máli skipta fyrir akademískan feril sinn; hitt að hann birti hana opinberlega er hinsvegar alveg sér á parti. Ég geri alls ekki lítið úr þeim fimm atriðum í skýrslunni sem sannarlega eru veigamikil, en að telja til yfir 30 fróðleiksmola í Morgunblaðinu, sem þar fyrir utan eru allir teknir úr bókinni Kjarni málsins sem Hannes gaf út í hittífyrra (og taldi raunar upp meðal annarra verka sem engu máli skiptu í síðustu rannsóknaskýrslu á undan), er fullkomlega óskiljanlegt.

Ef ég ætti að telja til þær greinar sem ég skrifaði á síðasta ári gæti ég sömuleiðis sagst hafa í höndunum rannsóknaskýrslu upp á tugi verka, ásamt þessu smotteríi af fræðastarfi sem ég sinnti samhliða. Á þessu ári mun ég hinsvegar birta tvær ritrýndar greinar og halda fyrirlestra á jafnmörgum ráðstefnum; þess utan er ég með tvær bækur í vinnslu og að minnsta kosti önnur þeirra kemur út í ár. Þarmeð er allt útlit fyrir að ég í hið allra minnsta nái upp í einsog eina svona rannsóknaskýrslu einsog hjá honum Hannesi, ef ég þá hreinlega ekki toppa þessa nýju, og ég er rétt svo að klára meistaragráðuna.

Það segir vel að merkja afskaplega lítið um sjálfan mig. Þetta er ósköp hversdagslegt vinnuframlag fyrir ungan fræðimann sem vonar að eftir einhverja áratugi hlotnist honum sá heiður að fá framgang í prófessorsstöðu. Að því sögðu get ég ekki sagst hafa nokkra einustu hugmynd um hvaða prófessora verjendur Hannesar miða við þegar þeir segja þá rétt skila af sér lágmarkinu hvert ár samanborið við Hannes, af því rannsóknavinna Hannesar er sannarlega í lágmarki fyrir prófessor, hvernig sem á það er litið.

Hér má finna leiðbeiningar um hvað rannsóknaskýrsla skuli innihalda og ég hvet lesendur eindregið til að kynna sér þær.