Árni Þór Sigurðsson

      Stjórnin sem sat hér á haustmánuðum 2008 ákvað að leita aðstoðar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins við að bjarga Íslandi. Við á vinstri væng stjórnmálanna vorum gagnrýnin á slíkt samstarf enda hafði sjóðurinn ekki góðan orðstír þar sem hann hafði komið að málum. Þetta samstarf var hins vegar frágengið og umsamið þegar núverandi ríkisstjórn tók við völdum 1. febrúar 2009. Því var mikilvægt að freista þess að hafa ríkuleg áhrif á samstarfsáætlun Íslands og AGS og ennfremur að stytta eins og kostur væri þann tíma sem sú áætlun þyrfti að vera við lýði. Engum dylst að þetta tókst. Bæði settu stjórnvöld fram sínar eigin áherslur, m.a. í skattamálum og velferðarmálum, og þeim tókst að ljúka samstarfinu á innan við 3 árum. Ísland er nú útskrifað eða laust úr þessu samstarfsverkefni og það hefur tekist að reisa við fjárhag ríkissjóðs með félagslegum áherslum, bæði á tekju- og gjaldahlið ríkisfjármálanna. Það skiptir mestu nú og fyrir framhaldið.

      Lánamál heimila og fyrirtækja hafa að vonum verið í brennidepli allar götur frá hruni. Verðbólgan sem fór á skrið, raunar talsvert fyrir hrun, og fall krónunnar, sem líka var farið af stað talsvert fyrir hrun, leiddu til þess að skuldir heimila og fyrirtækja hækkuðu langt umfram það sem eðlilegt getur talst og nokkur maður gat reiknað með. Þess vegna var gripið til margháttaðra ráðstafana til lækka skuldabyrði. Í mörgum tilvikum hafa þær aðgerðir skilað árangri, en við vitum jafnframt að þær hafa ekki reynst nægjanlegar fyrir alla og að enn glíma mörg heimili við mikinn greiðsluvanda. Það er því meðal brýnustu verkefna á næstunni að ljúka þessu verkefni, því fyrir utan þá erfiðleika sem stöðugur greiðsluvandi veldur einstökum heimilum og fyrirtækjum, þá fylgja því líka efnahagsleg áhrif fyrir þjóðarbúið í heild sem eru neikvæð. Hér þarf því að grípa til markvissra aðgerða til að minnka greiðslubyrði lána, til dæmis með beinum millifærslum eða niðurgreiðslum vaxta. Því marki er unnt að ná með enn frekari hækkun vaxta- og húsaleigubóta en einnig má koma til móts við heimilin með auknum barnabótum. Þá er mjög brýnt að taka á vanda þeirra sem eru með lánsveð og fengu þess vegna ekki fyrirgreiðslu í gegnum þær aðgerðir sem þegar hefur verið gripið til. Ríkisstjórnin verður því á allra næstu dögum og vikum að leggja fram tillögur í þessu efni.

      Atvinnuástandið er annað helsta viðfangsefni stjórnvalda. Enda þótt atvinnuleysi hér sé mun minna en í nágrannaríkjunum og minna en margar spár gerðu ráð fyrir, og það hafi farið lækkandi að undanförnu, er það enn óþolandi hátt á íslenskan mælikvarða. Hér þurfa bæði opinberir aðilar og almenni vinnumarkaðurinn að leggja sitt af mörkum. Hagvöxturinn, sem varð 3,1% á síðasta ári og verður milli 2,5 og 3% á þessu ári og þeim næstu, veitir góða viðspyrnu hvað þetta snertir. Og hann er einnig enn einn vitnisburðurinn um það að stjórnvöldum hefur tekist vel að rétta af skútuna, koma henni á réttan kjöl og á rétta leið. Því miður hefur of mikið borið á bölmóði í umræðunni og lítið gert úr mikilvægi þessa og stundum er allt talað niður, rétt eins og menn geti ekki glaðst yfir því sem vel er gert. Uppbygging háskólasjúkrahúss, Búðarhálsvirkjunar, samgönguframkvæmdir stórar og smáar, og möguleikar sem felast í Rammaáætlun, – og er þá bæði vísað til mögulegra virkjana og verndar í þágu náttúru og ferðaþjónustu, – mun allt saman styrkja stoðir atvinnulífsins og er til þess fallið að vinna á atvinnuleysinu. Hið sama gerir metnaðarfull stefnumótun um græna hagkerfið sem Alþingi samþykkti fyrir skemmstu. Með bættum hag ríkissjóðs, auknum trúverðugleika íslensks efnahags á alþjóðavísu, góðri afkomu útflutningsatvinnugreina, jákvæðum vöru- og þjónustujöfnuði eftir mikinn halla nánast samfellt frá aldamótum, og einörðum vilja mun okkur sem þjóð takast að vinna okkur út úr erfiðleikunum. Við megum bara ekki leggja árar í bát og gefast upp fyrir neikvæðum áróðri, það mun gera okkur lífið erfiðara.

      Nú er rétt um ár til næstu alþingiskosninga. Vafalaust mun pólitíkin harðna eftir því sem nær dregur kosningum. Vinstri menn verða engu að síður að halda ótrauðir áfram uppbyggingu samfélagsins á þeim grunni sem núverandi ríkisstjórn hefur lagt, þ.e. að treysta velferðarkerfið í sessi, auka jöfnuð og réttlæti, stuðla að sjálfbærri nýtingu auðlindanna og skjóta styrkari stoðum undir lýðræðið með nýrri stjórnarskrá. Ennfremur þurfum við að halda áfram við þær fjölmörgu umbætur í stjórnkerfinu sem eiga að tryggja að við lendum ekki aftur í öðru eins áfalli og við gerðum haustið 2008. Enda þótt stjórnmálahreyfingar takist á um leiðir og markmið megum við ekki láta það trufla okkur við endurreisnarstarfið. Og þótt stjórnarandstaðan gegni mikilvægu hlutverki í sérhverju lýðræðisríki, verður hún einnig að axla ábyrgð og vinna í þágu heildarinnar. Tími sérhagsmuna er liðinn.

      Dómur sögunnar mun snúast um árangur við að reisa Ísland við. Ég get vel skilið óþreyjuna og óþolinmæðina víða í samfélaginu. Hún er eðlileg. En þegar við hugsum málin af yfirvegun og raunsæi hljótum við að viðurkenna að það var og verður handtak að byggja upp samfélag sem varð fyrir eins miklu efnahagslegu, fjármálalegu, pólitísku og félagslegu áfalli og við urðum fyrir. Og það mun taka meira en eitt kjörtímabil. Hætt er við að hér takist á óþreyjan og skammtímagróðinn andspænis raunsæi og langtímahagsmunum. Við þurfum að gæta okkar á því að lenda ekki í sama farinu og áður – það býður hættunni heim – heldur treysta undirstöðurnar í efnahags- og atvinnulífi en einnig í stjórnmálunum og raunar í samfélaginu öllu. Þess vegna skulum við ekki láta glepjast af yfirboðum heldur halda áfram á þeirri réttu leið sem við erum, vinna okkur áfram skref fyrir skref af festu og öryggi en ekki fyrirhyggjuleysi og óraunhæfum væntingum. Við skulum læra af reynslunni, draga af henni lærdóm og forðast þá pytti og botnlausu dý sem anað var út í á árunum fyrir hrun. Höfum í huga að kapp er best með forsjá. Við þurfum allar hendur á dekk, líka þær sem urðu á mistök í aðdraganda hrunsins og vilja nú leggja sitt af mörkum til betra samfélags. Beiskja og biturð, sem skiljanlega hefur að vissu marki grafið um sig í samfélaginu, eru ekki góðir förunautar inn í framtíðina. Umburðarlyndi, samvinna og samstarf er það sem mun reynast þjóðinni farsælast til lengri tíma.

eftir Mikhaíl Zostsjenko

NÚ Á DÖGUM skrifar enginn jólaævintýri.  Höfuðorsökin er að lífið býður ekki lengur upp á neina jólastemningu.  Alls slags jóladraugagangur, afturgöngur og kraftaverk heyra svo að segja þjóðsögunni til.
Afturgöngurnar eru raunar enn við lýði.  Ég get sannarlega sagt ykkur, gott fólk, frá einni slíkri afturgöngu.
Þessi sanna saga gerðist rétt fyrir jól.  Í septembermánuði.
Hana sagði mér læknir sem var sérfræðingur í barnasjúkdómum og innanmeinum.  Læknir þessi var kominn á efri ár og alveg gráhærður.  Ekki veit ég hvort það var þessi saga sem hafði gert hann gráhærðan, eða hvort hann bara hafði orðið þannig.  En gráhærður var hann og röddin var hás og hryglukennd.
Það er eins með röddina.  Ég veit ekki hvernig hann hafði drukkið hana úr sér, hvort það var út af þessum atburði eða einhverjum öðrum.
En nóg um það.
Dag einn situr læknirinn á stofunni í þungum þönkum:  Sjúklingarnir – hugsar hann – eru einskis nýtir nú á dögum.  Menn vilja endilega fá ókeypis þjónustu út á sjúkrasamlagið, og engum dettur í hug að líta við á einkastofu.  Maður getur eins vel lokað sjoppunni.
En allt í einu hringir dyrabjallan.
Inn kemur miðaldra maður og kvartar yfir vanlíðan.  Hjartað, segir hann, stoppar í sífellu, og honum finnst hann eigi skammt eftir ólifað.
Læknirinn skoðaði sjúklinginn – ekkert að.  Sterkur eins og uxi, rjóður í vöngum og með bísperrt yfirvaraskegg.  Og allt á sínum stað.  Hreint engin feigðarmerki í líffærunum.
Læknirinn skrifaði upp á anísdropa, tók sjötíu kópeka fyrir viðtalið og hristi höfuðið.  Með því skildu leiðir þeirra.
Um svipað leyti næsta dag kemur gömul kona í svartri kápu til læknisins. Hún snýtir sér án afláts, grætur og segir:
„Hann var víst hjá yður nýlega hann frændi minn blessaður Vasilíj Lédéntsov.  Haldið þér ekki að hann hafi fengið slag í nótt og dáið.  Gætuð þér verið svo vænn að skrifa dánarvottorð?”.
Læknirinn segir:
„Andlát hans kemur mér mjög á óvart.  Menn hrökkva sjaldan upp af af anísdropum.  Og hvað sem öðru líður get ég ekki skrifað út neitt dánarvottorð hér – ég verð fyrst að líta á líkið”.
Gamla konan, þessi fífill guðs, segir:
„Ágætt. Þá getið þér komið með mér.  Þetta er hér rétt hjá”.
Læknirinn tók með sér áhöld, fór svo, gáið að, í skóhlífar og gekk út með gömlu konunni.
Svo fara þau upp á fimmtu hæð og inn um dyr.  Og stendur heima.  Þar angar allt af reykelsi.  Hinn látni liggur uppi á borði og kertaljós í kring.  Kella rýtir sorgbitin.
Lækninum fór að líða illa.
Bannsettur auli get ég verið – hugsar hann – að skjátlast svona um sjúklinginn.  Þeir draga dilk á eftir sér þessir sjötíu kópekar.
Hann sest við borðið og skrifar dánarvottorð í snatri.  Því næst réttir hann konunni það og flýtir sér út án þess að kveðja.
Þegar hann var kominn út að hliði mundi hann allt í einu eftir skóhlífunum – drottinn minn dýri!
Meira vesenið – hugsar hann – fyrir sjötíu kópeka.  Nú verð ég að drattast upp aftur.  Hann fer aftur upp alla stigana og inn í íbúðina.  Dyrnar standa vitanlega opnar.  Og skyndilega sér hann: hinn látni Vasilíj Lédéntsov situr uppi á borði og reimar stígvélin.  Reimar stígvélin og þrasar um eitthvað við gömlu konuna.  En gamla konan, þessi fífill guðs, gengur í kringum borðið og slekkur á kertunum með fingrinum.  Sleikir fingurinn og slekkur.
Lækninum brá heldur betur í brún, lá við hann æpti af hræðslu en svo náði hann stjórn á sér og æddi út eins og hann stóð, skóhlífalaus.
Hann hljóp heim, henti sér upp í dívan og það glömruðu í honum tennurnar.  Síðan fékk hann sér nokkra anísdropa, róaðist og hringdi í lögregluna.
Daginn eftir hafði lögreglan komist til botns í málinu.
Það kom í ljós að Vasilíj Mítrofanovitsj Lédéntsov, sem var innheimtumaður á auglýsingastofu, hafði svikið út þrjú þúsund rúblur af almannafé.  Með þessa peninga ætlaði hann að stinga af og byrja nýtt og glæsilegt líf.
Þannig fór það nú samt ekki.
Læknirinn fékk aftur skóhlífar sínar að um þremur mánuðum liðnum, eftir miklar málalengingar, umsóknafargan, bréfaskriftir og bardús.
Satt að segja slapp læknirinn nokkuð vel frá málinu og varð ekki fyrir neinum vandræðum ef frá er talið langvarandi skóhlífaleysi.
Þegar læknirinn hafði sagt mér þessa sögu bætti hann við og varp öndinni mæðulega:
„Fyrir sjötíu kópeka ætlaði þessi kóni að stinga af úr þessum heimi með þrjú þúsund rúblur, en læknisfræðin kom í veg fyrir það.  Og þarna sést hvernig fer fyrir þeim sem láta græðgina ráða gerðum sínum”.

Sagan heitir á frummálinu: Svjatotsjnaja ístoríja (1926).
Árni Þór Sigurðsson þýddi úr rússnesku og birtist sagan í Þjóðviljanum í desember 1985.

MIKHAÍL ZOSTSJENKO fæddist árið 1895 í Poltava en bjó lengst af í Leníngrad (Pétursborg) og þar lést hann árið 1958.  Zostsjenko náði vinsældum á þriðja áratug 20. aldar fyrir háðsádeilur sínar, sem oftast voru í formi örsagna eða leikrita.  Á þeim tíma var Zostsjenko jafnvel enn meira lesinn í Rússlandi en höfundar á borð við Pasternak og Solzhenítsyn.  Hann sótti efnivið sinn ekki síst í reynslu sína úr fyrri heimsstyrjöldinni.  Enda þótt Zostsjenko hefði forðast að gagnrýna stjórnvöld í Sovétríkjunum beint leyndi ádeila hans sér ekki og hann varð fyrir æ meiri þrýstingi að gangast undir sósíalíska raunsæisstefnu (socialist realism) en það reyndist honum erfitt.  Sjálfsævisaga hans, Fyrir sólarupprás, var bönnuð 1943 og í kjölfarið var hann rekinn úr sovéska rithöfundasambandinu.  Hann féll í ónáð en fékk uppreisn eftir dauða Stalíns og skömmu fyrir andlát sitt 1958.

Sú ákvörðun Ögmundar Jónssonar innanríkisráðherra að hafna umsókn Kínverjans Nubo um að kaupa jörðina Grímsstaði á Fjöllum hefur vakið mikil viðbrögð víða í samfélaginu. Sumir gagnrýna hana harðlega, aðrir hafa lýst stuðningi við hana. Niðurstaðan sem innanríkisráðherra komst að er rétt og enginn ráðherra í ríkisstjórn Íslands hefði getað komist að annarri niðurstöðu öðruvísi en að fara á svig við gildandi íslensk lög. Enginn ráðherra getur valið sér niðurstöðu við afgreiðslu mála sem grunda þarf á skýrum lagafyrirmælum. Það ættu þeir að hafa í huga sem gagnrýna ráðherrann hvað harðast, jafnvel úr návígi. Það breytist ekki með háværum upphrópunum og stóryrðum.

Samkvæmt íslenskum lögum er erlendum ríkisborgurum utan EES svæðisins óheimilt að fjárfesta í landi hérlendis. Það er hin almenna regla laganna. Undanþáguheimildin sem löggjafinn hefur veitt verður að skoðast í þessu samhengi og því að það séu ríkir almannahagsmunir að veita undanþágu. Sala á gríðarlegu landsvæði á hálendi Íslands, sem margir hverjir telja dýrmæta auðlind, getur ekki talist til slíkra almannahagsmuna, þvert á móti eru það ríkir almannahagsmunir að landauðlindin sé í eigu opinberra aðila.

En þýðir þessi ákvörðun að við séum með einhverju móti komin á endastöð? Því fer víðs fjarri. Vitaskuld sjá allir sem það vilja sjá, að það þarf ekki að kaupa 0,3% af heildarflatarmáli landsins til að setja á laggirnar hótel og ferðaþjónustufyrirtæki sem færir sér á sjálfbæran hátt í nyt þau eftirsóknarverðu gæði sem óspillt víðerni landsins bjóða upp á. Við erum nú stödd í þessu máli þar sem við erum. Nú væri nær að kanna til hlítar hvort ekki sé unnt að hvetja til og stuðla að uppbyggingu í ferðaþjónustu á svæðinu eins og óskað hefur verið eftir innan þess lagaumhverfis sem í gildi er og í samræmi við þær réttarheimildir sem löggjafinn hefur veitt og framkvæmdavaldið er bundið af.

Sjálfstæðisflokkurinn heldur nú landsfund.  Formaður flokksins, Bjarni Benediktsson, hélt setningarræðu í gær og kvartaði sáran um sjálfsvorkunn ríkisstjórnarflokkanna.  Margur hyggur mig sig.  Ræða hans var nefnilega ein samfelld varnar- og vorkunnarræða fyrir Flokkinn. 

Við sem fylgjumst með Sjálfstæðisflokknum og landsfundi hans utan frá sáum hinsvegar að hér var kominn sami gamli Sjálfstæðisflokkurinn, valdaflokkurinn sem getur með engu móti unnt öðrum þess að hafa lýðræðislegt umboð þjóðarinnar til að móta stefnu og stjórna málum.  Sjálfur þekki ég þessa hlið mætavel úr borgarstjórn.  Eftir að Reykjavíkurlistinn fékk hreinan meirihluta þar 1994 umturnaðist Flokkurinn og hamaðist látlaust í öllum málum og skipti þá engu hvaða mál var um að ræða, hann skyldi svo sannarlega ráðast að meirihlutanum sem hafði haft völdin af Flokknum.  Flokknum sem er vanur því að ráða og ríkja. Þá töluðu sjálfstæðismenn um að borgin hefði fallið í hendur vinstrimanna rétt eins og eigendur hennar hefðu misst hana úr hendi sér en ekki að íbúar borgarinnar hefðu hafnað Flokknum. Sumir þeirra sem þar létu verst eru enn á fleti fyrir þar á bæ, eða jafnvel komnir á Alþingi.

Nú birtist þjóðinni formaður og Flokkur sem hefur ekkert lært og vill sennilega ekkert læra.  Einn þingmanna flokksins sagði í þinginu nú nýverið að hrunið á Íslandi væri hugarsmíð vinstri manna, að það væri hin „stóra lygi vinstrimanna“ að hrunið væri siðferðilegt og hugmyndafræðilegt!!  (http://www.youtube.com/watch?v=qKHDu1wyl4k&feature=player_embedded)

Formaður flokksins er bersýnilega sömu skoðunar ef marka má ræðu hans á landsfundinum.  Það eina sem skiptir Flokkinn máli er að komast aftur til valda valdanna vegna – Sjálfstæðisflokkurinn þrífst illa utan valdheima eins og dæmin sanna að fornu og nýju. 

Á landsfundi flokksins árið 1991 varð uppgjör um forystuna milli Þorsteins Pálssonar og Davíðs Oddssonar.  Hinn síðarnefndi hafði betur og hefur síðan þá haldið flokknum í frostgreipum og hefur enn – þótt hann sé ekki lengur formlega séð höfðinginn á þeim bæ.  En tilbeðinn er hann og núverandi formaður grætur það helst að hann skuli ekki lengur stýra Seðlabankanum – sem hann setti þó á hausinn!!  Og það er hæðst að réttarríkinu með aðdróttunum – en það er líka mikið í húfi – sjálf skipstjórastaðan.

Sjálfstæðisflokkurinn stefnir nú að því öllum árum að komast til valda á ný.  Til hvers?  Jú, til að tryggja þá sömu hagsmuni auðstéttarinnar og hann hefur alla tíð gert – á stundum með snefil af félagslegri áru, en undir niðri kraumar þó ætíð hið æðsta takmark – að ráða landi og þjóð á forsendum og í þágu auðmagnsins.  Getur verið að það sé eftirsóknarvert í einhverjum öðrum pólitískum herbúðum að leiða Flokkinn til valda á ný?  Vonandi ekki.

 Nú stefnir í hatramma kosningu um formann Flokksins.  Skiptir hún máli?  Það tel ég trauðla.  Það er sama stefnan, sama ófyrirleitnin og sami hrokinn sem mun ráða Sjálfstæðisflokknum hvernig sem formannskjörið fer. Það mun engu breyta hver ásjóna formannsins verður eftir helgina, því í brúnni verður nefnilega áfram við lýði saman ógnarstjórnin kennd við Hádegismóa.  Og hún mun aldrei biðjast afsökunar á því að hafa leitt hrunið yfir þjóðina, hún kann ekki að skammast sín – og nei Bjarni Benediktsson – hún var ekki farsæl þjóðinni.  Það er þjóðarnauðsyn að halda Sjálfstæðisflokknum frá landsstjórninni um langt skeið enn – og það er hægt og það skulum við gjöra.

Það eru vissulega tímamót þegar íslensk þróunarsamvinna fagnar 40 ára afmæli sínu og Þróunarsamvinnustofnun 30 ára afmæli. Í því ljósi má segja að Ísland sé barnungt í flokki þróaðra ríkja, það er sem sagt ekki svo langt síðan við vorum sjálf í hópi þróunarríkja, ef við berum saman við þó lönd önnur sem við svo gjarnan gerum.

Fyrr á þessu ári samþykkti Alþingi fyrstu þróunarsamvinnuáætlun Íslands og gildir hún fyrir árin 2011-2014.  Mig langar á þessum vettvangi að fara stuttlega yfir vinnu utanríkismálanefndar Alþingis að málefnum þróunarsamvinnu og þingsályktun um þróunarsamvinnu en hins vegar vil ég beina sjónum einkum að hinum pólitísku þáttum og pólitísku vægi þróunarsamvinnu og þeim pólitísku gildum sem ég tel ég að við eigum að vinna að og styðja við og við berum ábyrgð á.

Þróunarsamvinna og utanríkispólitík

Þróunarsamvinna er hluti af utanríkispólitík okkar, hún heyrir undir utanríkisráðherra í stjórnsýslunni og málefni hennar koma til kasta utanríkismálanefndar á Alþingi. Þannig komu bæði lögin um þróunarsamvinnu frá 2008 og tillaga til þingsályktunar um þróunarsamvinnu frá því fyrr á þessu ári til umfjöllunar í nefndinni. Utanríkismálanefnd heimsótti Þróunarsamvinnustofnun Íslands haustið 2010 og kynnti sér starfsemi hennar og þau verkefni sem við Íslendingar innum af hendi. Þá hefur utanríkismálanefnd amk. einu sinni sent fulltrúa til að fylgjast með og kynnast þróunarstarfi á vettvangi og það er áhugi fyrir því að það geti orðið fastur liður í starfi nefndarinnar í framtíðinni.

Hvað varðar framlögin af Íslands hálfu til þróunaraðstoðar almennt, þróunarsamvinnu, á Ísland að mínum dómi að vera í hópi þeirra ríkja sem leggja hvað mest af mörkum. Það á að vera markmið okkar og metnaður. Ástæðan er einfaldlega sú að Ísland er rík þjóð í heimi þjóðanna. Þrátt fyrir að við glímum nú um stundir við efnahagslega erfiðleika sem að sjálfsögðu setja mark sitt á það sem við höfum til ráðstöfunar í hina ýmsu málaflokka, þróunarmálin eins og önnur, á það eftir sem áður að vera markmið okkar að vera í hópi þeirra þjóða sem hvað mest leggja af mörkum í þessu samhengi.

Þróunarsamvinnuáætlunin

Þingsályktunartillagan um þróunarsamvinnu Íslendinga sem hér um ræðir er fyrsta áætlunin á þessu sviði og markar því ákveðin tímamót. Hún er kaflaskipt og fjallar um skyldur Íslands í þróunarstarfi, þau gildi og áherslur sem liggja til grundvallar þróunarstarfi Íslands og framlög og framkvæmd eftir áherslusviðum, málaflokkum, samstarfsríkjum og stofnunum. Þá er í áætluninni greint frá áformuðum framlögum til alþjóðlegrar þróunarsamvinnu sem hlutfalli af vergum þjóðartekjum og hvernig þau skiptast á grundvelli stefnumiða Íslands í þróunarsamvinnu til lengri og skemmri tíma litið.

 Utanríkismálanefnd fjallaði ítarlega um tillöguna þegar hún kom til umfjöllunar á Alþingi. Eins og fram kemur í áliti nefndarinnar þá fagnar utanríkismálanefnd tillögunni. Það er mat nefndarinnar að þróunarsamvinnuáætlunin sé sett fram á greinargóðan hátt og hún var unnin í nánu samstarfi við frjáls félagasamtök, stofnanir og fagaðila. Það er rétt að undirstrika hve jákvæð ummæli um vinnubrögð og samráð við gerð áætlunarinnar komu fram í umsögnum sem bárust nefndinni og í máli gesta sem komu á fund nefndarinnar. Ég hygg að á vettvangi utanríkismálanefndar hafi verið almenn ánægja með það hvernig þingsályktunartillagan var unnin, fram sett og kynnt í nefndinni þannig að ég held að ég geti fullyrt að þar hafi allir talað einum rómi, þvert á allar pólitískar línur og það er sérlega ánægjulegt.

Nefndin tekur heils hugar undir markmið með alþjóðlegri þróunarsamvinnu, eins og tilgreint er í tillögunni, um að Ísland leggi sitt lóð á vogarskálarnar fyrir bættum lífskjörum í fátækustu hlutum heimsins. Barátta gegn fátækt, félagslegu ranglæti, misskiptingu lífsgæða og hungri í heiminum eru forgangsmál í öllu þróunarstarfi.

Nefndin leggur jafnframt þunga áherslu á mannréttindasjónarmið og jafnréttismál í þróunarsamvinnu Íslands. Það er skoðun utanríkismálanefndar að leggja beri áherslu á að íslensk stjórnvöld beiti sér á virkan hátt fyrir þessum málum í öllu þróunarsamstarfi, hvort sem um er að ræða tvíhliða eða  marghliða þróunarverkefni eða samstarf á vettvangi alþjóðlegra stofnana um þróunarmál.

Sér í lagi lýsti nefndin ánægju sinni með þá nýbreytni að lagt sé til að sérstakur fjárlagaliður verði eftirleiðis helgaður samstarfi við frjáls félagasamtök. Má nefna að umsagnaraðilar og gestir hafa fagnað þeirri breytingu sérstaklega. Í þeim áherslum birtist viðurkenning á því mikla og óeigingjarna starfi sem frjáls félagasamtök inna af hendi og á þeirri sérþekkingu sem þar er að finna og er ómetanleg. Þá fagnar nefndin áframhaldandi áherslu í áætluninni á þau svið þróunarmála þar sem Íslendingar hafa yfir sérþekkingu að búa, svo sem á sviði sjávarútvegs, fiskveiða, orkumála og byggðaþróunar. Á þeim sviðum hefur Ísland margt fram að færa og hefur raunar þegar náð miklum árangri í þróunar-samvinnulöndum okkar. Þær áherslur koma skýrt fram í verkefnum í sam-starfsríkjum svo og í starfi deilda Háskóla Sameinuðu þjóðanna hér á landi.

Ísland hefur lengi stefnt að því markmiði Sameinuðu þjóðanna að iðnríki skuli veita 0,7% af vergum þjóðartekjum (VÞT) til þróunarsamvinnu. Nægir að vísa til ályktunar Alþingis frá 28. maí 1985 um að opinber framlög Íslands til uppbyggingar í þróunarríkjum yrði 0,7% af þjóðarframleiðslu innan sjö ára. Þar sem stefnuyfirlýsingar stjórnvalda og Alþingis um að ná þessu markmiði hafa ekki gengið eftir var það mat nefndarinnar að mikilvægt væri að varða leiðina að markmiðinu sérstaklega. Hækkun framlaga um 0,01% af VÞT á ári frá 2011–2014 eins og tillagan gerði upphaflega ráð fyrir er tiltölulega lítil hækkun að mati nefndarinnar og kallar á nokkuð bratta hækkun næstu árin þar á eftir eigi Ísland að ná 0,7% markmiðinu árið 2021 eins og tillagan kvað á um. Nefndin lagði því til breytingar á markmiðum áætlunarinnar varðandi fjárframlög og flýtti viðmiðunarárinu fyrir 0,7% markið og var sú tillaga samþykkt af Alþingi.

Leggjum okkar af mörkum – þrátt fyrir efnahagsþrengingar

Efnhagsþrengingarnar sem við Íslendingar lentum í fyrir skemmstu hafa vissulega haft þau áhrif að skera varð niður í öllum rekstri ríkisins. Þróunarsamvinnan varð því miður einnig fyrir barðinu á þeim niðurskurði, því miður vegna þess að það er sérlega sárt að þurfa að draga úr útgjöldum til þessara mála. Á þessum tímum mikils niðurskurðar í ríkisfjármálum hafa þjóðirnar sem Ísland ber sig saman við ekki skorið niður framlög til  þróunar-aðstoðar. Þar má nefna að Norðurlöndin og Írar, sem lent hafa í miklum efnahagsþrengingum líkt og Íslendingar, halda framlögum sínum jöfnum á meðan Bretar hafa ákveðið að auka framlög sín til þróunarmála sem hlutfall af vergum þjóðartekjum þrátt fyrir að bresk stjórnvöld standi í niðurskurði á flestum sviðum ríkisútgjalda.

Þau grundvallarsjónarmið liggja þar að baki að það séu ríkir hagsmunir þróaðra ríkja að draga úr fátækt og misskiptingu auðs í heiminum, berjast gegn sjúkdómum og faröldrum sem víða eru landlægir í þróunarríkjum og auka menntunarstig með sérstakri áherslu á konur og börn. Framlög til þróunaraðstoðar og samvinnu er því um leið framlag til friðar og jöfnuðar um allan heim og meiri velsældar. Það leiðir væntanlega einnig til aukins kaupmáttar í þróunarlöndum og mun væntanlega vera ávinningur fyrir þróuð ríki til lengri tíma litið. Þessi viðhorf eiga Íslendingar hiklaust að styðja í verki og það gerum við að mínu mati mjög vel með fyrstu heildstæðu  þróunarsam-vinnuáætlun Íslands sem liggur fyrir hér. Ísland á að styðja eindregið markmið Sameinuðu þjóðanna og ákvæði mannréttindayfirlýsingarinnar með því að leggja sitt af mörkum til að útrýma fátækt og hungri, félagslegu ranglæti, misskiptingu auðs, kynþáttamismunun, mannréttindabrotum og hernaðarhyggju. Íslendingar eiga að stórauka framlög sín til þróunarstarfs og leggja fátækum þjóðum lið á alþjóðavettvangi og í fjárlagafrumvarpi  ríkisstjórnarinnar sem nú er til meðferðar á Alþingi birtist sú stefna sem mörkuð var með samþykkt þróunarsamvinnuáætlunarinnar. 

Pólitísk sýn

Þróunarsamvinnumálin hafa sem betur fer verið málaflokkur sem almenn og breið pólitísk samstaða hefur verið um hér á landi og verður vonandi áfram. Einstakir flokkar geta þó haft mismunandi áherslur og sýn á heiminn. Ég tel brýnt að efla samstarf allra þjóða heims á grundvelli jafnréttis og gagnkvæmrar virðingar fyrir ólíkum skoðunum og menningu. Í því sambandi er m.a. nauðsynlegt að tryggja að réttur allra jarðarbúa til að njóta góðs af framförum í heilbrigðisvísindum verði viðurkenndur og virtur.

Tefla þarf félagslegri hnattvæðingu fram gegn hinni kapítalísku hnattvæðingu samtímans og vinna að friðsamlegri sambúð þjóða, fullum mannréttindum, kvenfrelsi, velferð og jöfnuði allra jarðarbúa. Til að mynda þyrfti að koma, með sérstakri skattlagningu eða alþjóðlegum reglum, í veg fyrir spákaupmennsku með fjármagn heimshorna á milli. Flestir ef ekki allir telja að öll ríki heims eigi að hafa óskoraðan rétt og tækifæri til að nýta auðlindir sínar á skynsamlegan hátt í því augnamiði að byggja upp velferðasamfélög sem standast kröfur um sjálfbæra þróun. Til þess að svo megi verða þarf að leysa hinar fátækari þjóðir af skuldaklafa alþjóðastofnana og efnahagslegra stórvelda og það þarf að  endurskoða starfsemi Alþjóðaviðskiptastofnunarinnar með hliðsjón af  hagsmunum þróunarríkja.

Það er brýnt að draga úr efnahagslegri misskiptingu milli ríkja og heimshluta og stuðla að jöfnuði og almennri velferð. Einnig ber að styðja baráttu fyrir mannréttindum og lýðræði, hvar sem hún er háð. Sérstaklega ber að gefa gaum að réttindum þjóðernisminnihluta sem eiga undir högg að sækja. Hernaður hamlar baráttur gegn misskiptingu. Við þekkjum öll að stríðsátök eru algengust í hinum fátækari ríkjum heimsins og stór svæði sitja föst í vítahring  efnahagsörðugleika, valdarána og styrjalda. Við erum reglubundin minnt óþyrmilega á þessa staðreynd, m.a. nú nýverið í norður Afríku og í mið-Austurlöndum.

Það er tómt mál að tala um þróunarsamvinnu og uppbyggingu efnahagslífs í þriðja heiminum á meðan vopn flæða óheft um heiminn. Raunverulegur friður þarf að byggjast á jafnri skiptingu afrakstursins af gæðum jarðar milli  heimshluta og ríkja. Íslensk stjórnvöld eiga að beita sér fyrir alþjóðlegum samningum um afvopnun og takmarkanir á vígbúnaði. Ísland á að styðja viðleitni þorra aðildarríkja Sameinuðu þjóðanna um gerð alþjóðasáttmála sem banni öll tortímingarvopn og að komið sé á ströngu alþjóðlegu eftirliti með vopnasölu og unnið að útrýmingu árásarvopna. Þá þarf að afhjúpa tengsl hergagnaiðnaðar við stjórnmálaöfl sem etja þjóðum saman í hagnaðarskyni. Nýleg dæmi eru okkur áminning um að það er því miður þannig að þeir sem eiga nokkuð undir sér á taflborði alþjóðastjórnmálanna taka oft á tíðum afstöðu í deilumálum út frá efnahagslegum, pólitískum og hernaðarlegum hagsmunum sínum, án tillits til þess hvað kann að vera viðkomandi þjóðum fyrir bestu, og án tillits til skýrra reglna þjóðarréttarins. Afvopnun er forsenda friðsamlegrar sambúðar þjóða. Friði verður ekki komið á með hernaði og hann ekki varðveittur með vopnum. Vígvæðing skerðir lífskjör almennings og dregur úr getu til að koma á efnahagslegum og lýðræðislegum umbótum. Tilraunir með vígbúnað og notkun vopna valda líka miklum náttúruspjöllum eins og dæmin sanna.

Um þessar mundir stefnir í enn frekari vígvæðingu heimsins sem er ógn við friðinn og afar kostnaðarsöm. Í mörgum löndum eru vopnakaup umtalsverður og vaxandi hluti opinberra útgjalda. Þessa þróun verður að stöðva ef takast á að koma á stöðugleika í heiminum og brauðfæða mannkynið. 

Friður – mannréttindi – jöfnuður – sjálfbær þróun

Misskipting lífskjara í heiminum er mein sem á ríkan þátt í því ástandi sem ríkir víða um heim og þeirri togstreitu og þeim átökum sem er innan ríkja, á milli þjóða og heimshluta. Þess vegna er brýnt að taka á misskiptingunni. Við Íslendingar berum ábyrgð í þessu efni, alveg skýlaust. Því er stundum haldið fram að við séum bæði fá og smá og að okkar rödd og okkar framlag skipti þess vegna engu máli. Það má segja að það sé bæði rétt og rangt. Vissulega erum við fámenn þjóð og það verða aldrei stórar upphæðir í heildarmyndinni sem við getum látið af hendi rakna en um leið njótum við góðs af því að vera ekki neinir aðalleikarar í valdabaráttu alþjóðastjórnmálanna og getum þannig verið í mörgu tilliti trúverðug í okkar málflutningi og starfi og eftir því verður alltaf tekið.

Baráttan fyrir friði, mannréttindum, jöfnuði og lýðræði og sjálfbærri þróun er um leið barátta fyrir jöfnum lífskjörum og bættri stöðu þeirra sem búa við mesta neyð og er mikilvægur skerfur til þess að við sem byggjum þessa jörð getum búið saman í friði og sátt. Við megum nefnilega ekki líta undan og vera bara upptekin af sjálfum okkur í núinu heldur verðum við að horfa langt fram á veg og setja hlutina í heildarsamhengi. Það eru bæði siðferðilegir, efnahagslegir, félagslegir og umhverfislegir þættir sem leggja okkur ábyrgð á herðar. Í mínum er huga er því alls engin spurning um það hvort við eigum að leggja fjármagn í þróunarstarf, heldur hvernig við gerum það.  Sú þróunarsamvinnuáætlun sem samþykkt var í vor er góður vegvísir og ég vona sannanlega og vænti að okkur lánist nú að ná þeim markmiðum sem þar eru sett fram. Til þess höfum við alla burði.

Byggt á erindi á málstofnu félagsins Afríka 20:20 8. nóv. 2011.

Ríkisstjórn Vinstri grænna og Samfylkingarinnar hefur ákveðið að leggja fyrir Alþingi tillögu til þingsályktunar um að fela ríkisstjórninni að viðurkenna Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki innan landamæranna frá því fyrir sex daga stríðið árið 1967.  Samþykki Alþingi tillöguna, heldur Ísland áfram að varða leið sína alþjóðavettvangi sem ríki er styður sjálfstæðisbaráttu kúgaðra og undirokaðra þjóða.  Ísland var eins og kunnugt er fyrst ríkja til að viðurkenna endurheimt sjálfstæði Eystrasaltsríkjanna, Eistlands, Lettlands og Litháen, og sömuleiðis Króatíu.

Óhætt er að fullyrða að vindar lýðræðis og frelsis hafi blásið um Mið-Austurlönd og Norður-Afríku undanfarna mánuði. Íbúar ríkja á þessu svæði hafa risið upp og reist réttmætar kröfur um bætt mannréttindi, félagslegt réttlæti og mannúðlegra samfélag. Þær umbætur sem þar er krafist eru meðal helstu grunngilda hvers samfélags: virðing fyrir lýðræði, mannréttindum og jafnrétti.

Á þessum sama tíma er deila Palestínumanna og Ísraela óleyst. Palestínumenn hafa í áratugi búið við hernám og mannréttindabrot sem ganga gegn reglum þjóðaréttar og ályktunum allsherjarþings Sameinuðu þjóðanna og öryggisráðsins og heimsbyggðin hefur í raun staðið hjá án þess að megna leiða deiluna til lykta.

Allsherjarþing Sameinuðu þjóðanna viðurkenndi Frelsishreyfingu Palestínumanna (PLO) sem hinn réttmæta fulltrúa Palestínumanna fyrir hartnær 40 árum. Árið 1988 lýsti PLO yfir stofnun Palestínuríkis og kallaði eftir friðarumleitunum sem myndu byggjast á tveggja ríkja lausninni svokölluðu. Síðan 1988 hafa alls 127 ríki viðurkennt Palestínu sem sjálfstætt og fullvalda ríki.

Kröfur Palestínumanna eru einfaldlega þær að fá að njóta sjálfsákvörðunarréttar í eigin ríki. Alþjóðasamfélagið hefur í reynd gert ráð fyrir stofnun ríkis araba í Palestínu allt frá árinu 1947 en þá var samþykkt ályktun á allsherjarþingi Sameinuðu þjóðanna (nr. 181) sem kveður á um stofnun ríkja gyðinga og araba í Palestínu. Hins vegar komst ályktunin aldrei að fullu í framkvæmd, þar sem aðeins ríki gyðinga var stofnað í maí 1948, en ekki ríki araba.

Ísland hefur um langt árabil stutt sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstætt ríki Palestínumanna, lagt áherslu á friðsamlega lausn deilumála Palestínumanna og Ísraela og talið brýnt að alþjóðasamfélagið knýji fram samkomulag deiluaðila. Íslensk stjórnvöld hafa ávallt stutt að deilumál Palestínumanna og Ísraela verði til lykta leidd í samningaviðræðum og hafa stutt friðarferlið sem miðar að þeirri niðurstöðu. Stjórnvöld hér á landi hafa ennfremur í orði og verki lýst fullum stuðningi við öryggi og tilverurétt Ísraelsríkis. Alþingi samþykkti þannig hinn 18. maí 1989 þingsályktun um deilur Palestínumanna og Ísraela, þar sem segir meðal annars: „Alþingi leggur áherslu á að viðurkenna beri sjálfsákvörðunarrétt palestínsku þjóðarinnar og tilverurétt Ísraelsríkis. Einnig ber að viðurkenna rétt palestínskra flóttamanna til að snúa aftur til fyrri heimkynna sinna í samræmi við margítrekaðar ályktanir Sameinuðu þjóðanna.“ Þá samþykkti Alþingi hinn 30. apríl 2002 þingsályktun þar sem þess var krafist „að hafnar verði friðarviðræður um sjálfstætt ríki Palestínumanna og öryggi Ísraelsríkis innan alþjóðlegra viðurkenndra landamæra….“.

Í samstarfsyfirlýsingu ríkisstjórnar Vinstri grænna og Samfylkingar er lögð áhersla á „að byggja upp pólitísk tengsl við heimastjórn Palestínu og að Íslendingar styðji sjálfsákvörðunarrétt og sjálfstætt ríki þeirra…“. Þeirri stefnu hefur verið fylgt eftir með samskiptum utanríkisráðherra Íslands við ráðamenn Frelsishreyfingar Palestínumanna og heimastjórnar Palestínu, og við stjórnvöld í Ísrael, Egyptalandi og Jórdaníu. Utanríkisráðherra hefur átt samráð við utanríkismálanefnd Alþingis um málefni Palestínu og heimsótti Vesturbakkann, Gasa og Austur-Jerúsalem í júlí 2011 í samræmi við vilja meirihluta utanríkismálanefndar. Í ítarlegum viðræðum utanríkisráðherra við palestínska ráðamenn hefur komið fram skýr ósk um viðurkenningu Íslands á Palestínuríki og um stuðning við umsókn þess um aðild að Sameinuðu þjóðunum.

Viðurkenning á sjálfstæðu ríki Palestínu er ein leið til að stuðla að betra jafnvægi í samskiptum Palestínumanna og Ísraela. Árið 1949 óskaði Ísrael eftir aðild að Sameinuðu þjóðunum, en ári fyrr hafði Ísrael lýst einhliða yfir sjálfstæði sínu sem byggðist á fyrrnefndri ályktun allsherjarþingsins nr. 181.  Ísraelsk stjórnvöld á þessum tíma færðu rök fyrir því að niðurstaða í landamæradeilu þeirra við Palestínumenn ætti ekki að vera skilyrði viðurkenningar á Ísraelsríki og fyrir fullri aðild þess að Sameinuðu þjóðunum. Þess í stað ætti að leysa úr deilumálunum við samningaborðið, helst með leiðsögn Sameinuðu þjóðanna og með Ísrael sem fullgilt aðildarríki að stofnuninni. Ísland var í hópi þeirra ríkja sem studdu aðildarumsókn Ísraels. Nú, 62 árum síðar, er löngu tímabært að sömu rök gildi um Palestínumenn og þeir hljóti einnig þau réttindi að fá sæti við sama borð og aðrar þjóðir heims og að Palestína verði viðurkennt sem sjálfstætt og fullvalda ríki. Umsókn Palestínumanna um fulla aðild að Sameinuðu þjóðunum, sem Abbas forseti afhenti framkvæmdastjóra SÞ fyrir skemmstu, er samhljóða umsókn Ísraelsmanna frá árinu 1949.  Hin pólitíska staða í Bandaríkjunum nú og í Ísrael, vekur ekki vonir um að þessir aðilar muni nokkuð hreyfa sig í þá átt að leysa deiluna fyrir botni Miðjarðarhafs næstu misserin.  Þess vegna er umsókn Palestínumanna fyllilega eðlileg og lögmæt og Íslandi ber að styðja hana til fulls.

Það er von mín að Alþingi taki vel í tillögu um að viðurkenna sjálfstætt ríki Palestínu og ég er sannfærður um að slíkt skref af Íslands hálfu verður lóð á vogarskál sjálfstæðisbaráttu palestínumanna og getur orðið öðrum ríkjum í Evrópu hvatning til að gera slíkt hið sama.

Hvalveiðar eru komnar á dagskrá enn einn ganginn, einkum vegna þeirra deilna sem veiðarnar vekja jafnan á alþjóðavettvangi.  Á fundi alþjóðahvalveiðiráðsins í síðasta mánuði var tekist á um tillögu sem fól það í sér að koma á sérstöku griðasvæði hvala í Suður-Atlantshafi. Áður en málið kom til afgreiðslu gengu fulltrúar Íslands og nokkurra annarra ríkja af fundinum, en með því móti var komið í veg fyrir að tillagan kæmi til afgreiðslu.

Í sjálfu sér var þessi tillaga ekki stór en hér þarf þó að gæta að heildarsamhengi hlutanna. Þau sjónarmið komu fram í umræðum annars vegar að engin vísindaleg gögn styddu þörfina fyrir slíkt griðasvæði og hins vegar að engar veiðar væru stundaðar á þessu svæði og því algerlega útlátalaust að fallast á tillöguna. 

Útganga Íslands og annarra af umræddum fundi olli strax deilum enda þótt hún hafi verið sögð í þeim tilgangi að koma í veg fyrir sundrungu.  Vandséð er raunar hvernig það mátti vera.  Í kjölfar frétta af þessari framgöngu óskaði ég sem formaður utanríkismálanefndar Alþingis eftir því við sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og utanríkisráðherra að það stjórnvald sem með málið færi skilaði greinargerð til nefndarinnar þar sem málið væri reifað og m.a. svarað nokkrum spurningum, s.s. hver hafi tekið ákvörðun um útgöngu Íslands, hverjir voru hafðir með í ráðum, hvers vegna ekki var haft samráð við utanríkismálanefnd Alþingis og hvort málið hafi verið rætt á vettvangi ríkisstjórnarinnar.  Er þeirrar greinargerðar enn beðið, um 4 vikum eftir að hennar var óskað.

Þann 19. júlí skrifaði viðskiptaráðherra Bandaríkjanna Bandaríkjaforseta bréf vegna hvalveiða Íslendinga þar sem mælt er með tilteknum aðgerðum gagnvart Íslandi vegna hvalveiðanna.  Þannig er ljóst, og hefur raunar verið lengi, að hvalveiðar Íslendinga hafa í för með sér pólitískar og viðskiptalegar hliðar sem varða íslenska hagsmuni miklu, og ákvörðun um veiðarnar verður því ekki tekin óháð mati á áhrifum þeirra á aðra þætti.  Vil ég í því efni benda sérstaklega á vaxandi mikilvægi hvalaskoðunar og ferðaþjónustu almennt í íslensku atvinnulífi.   Í dag er aðeins eitt fyrirtæki sem stundar veiðar á langreyði og líklega aðeins eitt sem stundar hrefnuveiðar.  Engar aðstæður eru eins og sakir standa fyrir útflutning með hvalaafurðir og flest bendir til að afurðirnar dagi að miklu leyti uppi í frystigámum, engum til gagns.

Í mínum huga fer því fjarri að hvalveiðar Íslendinga séu sjálfbærar.  Nauðsynlegt er að gera sér grein fyrir því hvað felst í hugtakinu „sjálfbærni“ og „sjálfbær þróun“ í þessu samhengi.  Í umhverfisstefnu Vinstri grænna er þessu m.a. lýst: „Sjálfbær þróun er mun dýpra hugtak en svo að það nái einungis til umhverfismála. Sjálfbær þróun snertir samfélagið allt og snýst um siðferðilega afstöðu stjórnvalda og almennings til samfélags og umhverfis. Þegar ákvarðanir eru teknar í samfélagi, sem stefnir í átt til sjálfbærrar þróunar, ber að leggja áherslu á samspil  vistfræðilegra, samfélagslegra og efnahagslegra þátta.“ Það er þetta samhengi sem ég horfi til.  Íslenskir vísindamenn hafa jafnan haldið því fram að hvalveiðarnar hér við land stofni lífríkinu ekki í hættu.  En það mat er einvörðungu stofnfræðilegt og lýtur að hámarks afrakstrargetu hvers hvalastofns fyrir sig.  Stjórnvöld verða hins vegar að horfa til heildarmyndarinnar og heildarhagsmuna þjóðarinnar, en láta ekki einangraða og sértæka hagsmuni ráða för. 

Þrjár þingnefndir, utanríkismálanefnd, sjávarútvegs- og landbúnaðarnefnd og umhverfisnefnd, komu saman til fundar í gær með sjávarútvegs- og landbúnaðarráðherra og sérfræðingum til að fjalla um málið.  Er það mitt mat að framganga Íslands í hvalveiðimálum lúti að ríkum pólitískum og viðskiptalegum hagsmunum Íslands, m.a. bæði að því er varðar almennan útflutningsiðnað og ferðaþjónustu, og sé miklu stærra í sniðum en að það varði eingöngu þrönga hagsmuni hvalveiðifyrirtækja.  

Af einhverjum ástæðum fóru fundahöldin þó í taugarnar á fulltrúum stjórnarandstöðunnar og hefur mér verið sendur tónninn af því tilefni, m.a. í Fréttablaðinu í dag, frá varaformanni þingflokks Framsóknarflokksins.  Er engu líkara en að það valdi fulltrúum stjórnarandstöðunnar miklum kvölum að haldið sé uppi málefnalegri gagnrýni á hvalveiðarnar hér við land og ekki síst það hagsmunamat sem bersýnilega birtist í þeirri afstöðu að hvalveiðarnar þurfi ekki að ræða, vegna þess að Alþingi hafi samþykkt þær á síðustu öld!  Þetta er sama þöggunarviðhorf og einkenndi útrásardýrkunina, sams konar hagsmunagæsla og fólst í því að reka trippin í þágu fárra stórra markaðsráðandi fyrirtækja í stað þess að huga að almannahag.  Höfum við ekki fengið nóg af þeirri uppskrift?