Umræðan um listamannalaun verður fyrirsjáanlegri með hverju árinu. Handritið er svona:

1) Ásbjörn Óttarsson, stuttbuxnadrengir úr SUS og misvitrir DV-kommentarar fárast yfir því að ríkið sé að eyða pening í lattelepjandi listamenn.

2) Listamenn og menningarvitar svara.

Þeir eru undantekningarlítið stílfimari og rökfastari en Ásbjörn, SUS-arar og kommentarahjörðin, þannig að við svo búið líkur umræðunum – og ríkið heldur áfram að henda brauðmolum í listamenn.

En athugum að þetta eru algjörir smáaurar fyrir  ríkið – og þótt margir pistlarnir til varnar listamannalaunum hafi verið alveg hreint prýðilegir voru þetta iðullega varnarræður. En það er löngu komin tími á sóknarræðu – og raunar er tíminn aldrei betri heldur en í miðri kreppu og atvinnuleysi.

Ríkið borgar innan  við 500 milljónir í listamannalaun þetta árið. Það fara hins vegar rúmlega 18 þúsund milljónir í atvinnuleysisbætur. 36 sinnum meira. Þetta ætti hins vegar að vera öfugt.

Málið er nefnilega að þeir sem eru á listamannalaunum fá greitt frá ríkinu fyrir að skapa sjálfum sér atvinnu – og með því verk sem bæði munu skila hagnaði og skapa fjölda afleiddra starfa. Til þess að vera á atvinnuleysisbótum þarftu hins vegar að geta skilgreint þig „í virkri atvinnuleit.“ Sumsé, við erum að borga fólki rúmlega 18 þúsund milljónir fyrir að leita að vinnu sem er ekki til. Það er sáralitla vinnu að hafa, samt erum við að krefjast þess að mörgþúsund manns eyði dýrmætum tíma sínum í að leita að störfum, störfum sem fæstir munu finna. Það þarf ekki að hafa mörg orð um það hversu niðurbrjótandi, ómarkvisst og óhagkvæmt þetta kerfi er. Það má örugglega finna þá atvinnuleysingja sem hafa náð að nýta tímann á bótum í eitthvað uppbyggilegt, en það er þá þrátt fyrir kerfið, ekki vegna þess.

En prófum að setja dæmið frekar upp svona: Leyfum fólki að skapa sín störf sjálft og tryggja því á meðan eðlilega framfærslu. Upphæðin yrði hærri en atvinnuleysisbæturnar, en það yrði varla vandamál því ávinningurinn á móti yrði margfallt meiri. Hugmyndafræðin á bak við listamannalaun yrði víkkuð út rækilega – bæði mætti stækka þann hluta sjóðsins sem færi til listamanna og bæta við launasjóðum gagnrýnenda, skólabókahöfunda, fræðimanna o.s.frv. En það mikilvægasta væri að stofna launasjóði um allan fjandann annan, alls ekki bara um list og menningu. Það mætti stofna launasjóð smiða, launasjóð forritara, launasjóð líffræðinga, launasjóð saumafólks og svo framvegis. Allt það sem hagkvæmt er að vinna sem einyrki, frekar en hjá stofnun eða fyrirtæki, gæti eignast sinn sjóð, misstóra eftir atvikum.

Einyrkjaformið hentar atvinnugreinum misvel, en oft er aðeins hið efnahagslega óöryggi sem kemur í veg fyrir að fólk gerist einyrkjar, jafnvel þótt það sé ósjaldan hagkvæmast að flestu öðru leyti. Vinnan myndi svo að lokum koma ríkinu, einstaklingunum og fyrirtækjunum öllum til góða. Athugum líka að einyrkjarnir geta vel unnið saman, þannig að úr því myndu myndast fyrirtæki sem þróuðust á öllu lífrænni hátt en við erum vön, en ekki með umsóknarferlum þar sem ákvörðunarvaldið er alltaf hjá yfirmönnum. Hæfileikafólk myndi sameinast um sameiginleg verkefni sem allir hefðu hugsjón fyrir, frekar en að safnast tilviljunakennt saman á vinnustað sem ferilsskrárnar þeirra pössuðu inná.

Það eru vissulega ákveðnar aðgerðir í gangi til að hjálpa atvinnulausum – en þær virðast flestar ganga út á það að nota fyrirtæki sem milliliði. Fyrirtæki fá starfsmenn sem hafa verið á bótum í ákveðinn lágmarkstíma og Vinnumálastofnun borgar hluta af launum starfsmannsins. Þetta er ágæt hugmynd, svo langt sem hún nær, og getur vel fúnkerað við hlið launasjóðanna – en vinnan og sköpunin fer fram á forsendum fyrirtækjanna, kostnaður vegna yfirbyggingar eykst og líkurnar á nýsköpun innan veggja rótgróinna fyrirtækja eru ekki alltaf miklar. Stærsti gallinn er þó að aðeins hinir atvinnulausu geta sótt um (og oft aðeins hluti þeirra). Hugsanlega er bara einn af þeim tíu hæfustu atvinnulaus, kannski enginn. Aftur á móti er hellingur af fólki í vinnu sem það er óánægt í eða vinnu sem nýtir hæfileika þess að mjög takmörkuðu leyti – og það þarf að hjálpa þessu fólki líka, það er ekki nóg að útrýma atvinnuleysi heldur þarf líka að koma vinnumarkaðnum á eðlilegt flot þannig að sem flestir finni vinnu sem hæfir metnaði þeirra, reynslu og hæfileikum.

Þessi hugmynd byggir raunar á sáraeinföldu prinsippi: Það er miklu betra að fólk fái tækifæri til að skapa sér sína eigin vinnu heldur en að því sé gert að leita að vinnu sem er ekki til. Betra fyrir það sjálft, betra fyrir ríkið og betra fyrir samfélagið.

Ásgeir H Ingólfsson

Moska í Sarajevo

Ég á eina vinkonu sem er á móti mosku á Íslandi. Hún er írönsk.

Þessu komst ég að þegar síðan „mótmælum mosku á Íslandi“ gekk aftur á Facebook í gær, um ári eftir að hún vakti fyrst óverðskuldaða athygli. Og Facebook-vinir mínir skiptust gróflega í tvo hópa í gær: þá sem mótmæltu síðunni og þá sem sögðu Moskvu-brandara. En svo skiptust mótmælendur moskumótmælanna líka í tvo hópa, þá sem mótmæltu bara og þá sem hótuðu vinslitum við alla lækara síðunnar sem um ræddi.

Vitaskuld er það einkamál hvers og eins hverjum það býður inní sína Facebook-stofu og eins hverjum það hendir út. En samt truflaði þetta mig. Ekki bara þetta ákveðna dæmi, heldur trendið – að velja sér vini og hafna vinum, jafnvel bara út af einu læki.

Nú er ég alinn upp á Akureyri og hef eytt fullorðinsárunum í Reykjavík og útlöndum. Á þessum fullorðinsárum hef ég að einhverju leyti getað valið mér vini, oft óbeint – en maður kynnist ákveðnum týpum í bókmenntafræði, blaðamennsku, kennslu og bóksölu, öðrum týpum en ég hafði kynnst í verkamannavinnu unglingsáranna. En heima á Akureyri valdi maður sjaldnast vini sína, skólayfirvöld hentu manni bara í bekk númer eitthvað og unglingavinnan í vinnuhópa, úr því urðu svo einhverjir, oft frekar tilviljunakenndir, vinahópar og vinasambönd til. Og hvorug aðferðin er fullkomin. Valin vinahópur getur þegar best tekst til orðið hópur skyldra sálna – og þegar verst tekst til andlaus hópur já-systkyna sem kinka kolli í takt. Tilviljunakenndur vinahópur bernskunnar gat hins vegar verið ósköp einmanalegur þegar fæstir voru á sömu bylgjulengd – en kenndu manni um leið að maður þyrfti stundum að hafa fyrir því að tengjast manneskjum og eiga samskipti við þær, til dæmis þegar við deildum hvorki lífsskoðunum né áhugamálum, en vorum dæmd um stund til dvalar í sömu tilveru, sama bekk, sama vinnuskólahóp. Þá lærði maður líka að það sem auðvelt er að fordæma úr fjarlægð er oft auðvelt að skilja þegar maður skynjar manneskjuna og alla hennar komplexa líka.

Sem getur vissulega valdið meðvirkni, Íslendingar geta verið óþarflega fljótir að fyrirgefa risastórar syndir bara út af því að syndarinn er einn af okkur. En þetta getur líka verið vörn gegn demóníseringu og gettóvæðingu lífsskoðana.

En einsleitnin getur líka stuðlað að því að við hættum að kryfja og endurmeta eigin skoðanir – sem og það að við hættum að reyna að skilja skoðanir þeirra sem við erum ósammála. Slíkt kallast alvöru samræða – en það er hægt og rólega verið að forrita internetið þannig að hún hverfi. Eli Peliser lýsir þessu frábærlega í Ted-myndbandi sem ég læt fylgja hér. Þar rekur hann hvernig Facebook, Google og fréttasíður á borð við Washington Post búa til algóryþma sem stýra netnotkun fólks þannig að það sér leitarniðurstöður sem það er líklegt til þess að vera sammála og les Facebook-statusa vina sem eru á sömu bylgjulengd. Allir repúblikanavinir hans voru til dæmis horfnir út af því hann smellti ekki nógu oft á hlekkina þeirra og þeir sem voru ekki nógu þjóðfélagslega sinnaðir fengu ekkert að heyra af byltingunni í Egyptalandi ef þeir slógu landinu upp, bara um pakkaferðir frá næstu ferðaskrifstofu.

Lykilorðið á bak við slíkan algóryþma var þessi: „Hann sýnir okkur það sem við viljum sjá, en ekki endilega það sem við viljum sjá.“ Og kannski ekki einu sinni það, þegar betur er að gáð.

Og svo byrjum við að gera þetta sjálf, byrjuð að haga okkur eins og algoryþminn prógrammar okkur, byrjum að eyða út óþægilegum skoðunum. Láta eins og þær séu ekki til – eða; öskra fyrst að þær séu til, eyða þeim svo.

Nú er rétt að taka fram: ég er alveg til í mosku á Íslandi. Mér finnst þær fallegar og bænaköllin úr þeim eru ólíkt fegurri músík en klukknahljómur kristinna kirkna. Ég styð líka trúfrelsi. En ég er ekkert sérstaklega hrifinn af trúarbrögðum, hvorki kristni né íslam. Og á meðan mig grunar stofnendur síðunnar sterklega um að stjórnast af rasisma frekar en gagnrýni á trúarbrögð þykir mér ofrausn að túlka öll læk á síðuna þannig – sem mér sýnist þó ansi margir gera. Ég efast til dæmis um að vinkona mín frá Íran sé eitthvað sérstaklega á móti persum og aröbum, líklega er hún frekar bara á móti moskum og ýmsu sem hún tengir við þær.

En auðvitað eru sumir bara að læka af því þeir vilja ekki vita af fólki sem trúir á aðra bók og er öðru vísi á litinn. En hversu langur vegur er frá því og þeim sem vilja ekki vita af þeim sem hafa ekki sömu skoðanir, til dæmis á moskum?

Það er munur, það geta verið góðar ástæður fyrir því að slíta vináttu, hvort sem er á Facebook eða í kjötheimum. Fyrir helgi komst til dæmis í umferð ógeðslegasta rasistasíða sem ég hef séð á íslenska internetinu, þar sem nafngeind látin kona og munaðarlaus börn hennar voru nídd og nafngreind í nafni ómengaðs rasisma. Ég hefði sjálfsagt látið stuðningsmenn slíkrar síðu fjúka, ef einhver hefði verið. Við höfum öll okkar mörk, á einhverjum tímapunkti fáum við nóg og skellum hurðinni í lás.

Ég endurtek það sem ég sagði áður: það er persónulegt val hvers og eins hverjum hann bíður inní sína rafrænu stofu. En það er örugglega ágætt að hugleiða aðeins hvernig dyravörslunni inn í þessa stofu er háttað. Og hver kannast ekki við það að reita hár sitt út af einhverjum rugludalli sem tekur engum sönsum og hugsa: af hverju er ég að eyða tíma mínum í þetta röfl?

En ef við útilokum of marga þá eru þeir kannski orðnir hinir. „Þetta fólk.“ Ekki endilega bara rasistar, líka hægri menn, fólk í úthverfum, í stuttu máli: öðruvísi fólk en við. Forsendan er vissulega skárri (allar forsendur eru skárri en að dæma fólk eftir hörundslit, þjóðerni eða kyni) en hún kann samt að vera gölluð.

Til dæmis vegna þess að þessir 1630 lækarar hafa fæstir neitt með það að segja að engin moska hafi verið byggð á Íslandi ennþá. Það er kerfinu að þakka, en þar mun málið hafa þvælst í einhver ár. Sama kerfinu og hefur sent íslenskum lágstéttarrasistum þessi skilaboð í áraraðir: þú ert svo mikill lúser að ég ætla að láta þig vinna með útlendingum. Lágstéttarrasistinn veit nefnilega alveg innst inni að hann hefur orðið undir í lífinu og er að berjast um verstu störfin, ef ekki atvinnuleysisbætur og fjölskylduhjálp. En þetta finnst kerfinu einmitt eðlilegt hlutverk útlendinga, hversu hæfileikaríkir eða vel menntaðir sem þeir kunna að vera. Kerfið kallar nefnilega ekki neinn niggara berum orðum, en það gerir það með gjörðum og glerþökum. Og þegar íslenskur lágstéttarrasisti er í skítavinnu eða niðurlægjandi matargjafarröð fullri af útlendingum þá sér hann að kerfið lítur líka á hann sem niggara. Og bregst við með því að benda á næsta mann og níða hann. Sem er ekki stórmannlegt, en þeir eru samt bara að segja það sem miklu valdameiri menn hugsa – og framkvæma eftir.

Nýtt ár, gömul orð. Ég skrifa þetta úr hellinum mínum: hér er bara ég, fartölvan og endalausar birgðir af tölvubatteríum.

Nýtt ár, gamlar lygar. Sami hellirinn. Einhvers staðar þarna niðri eru orðin sem ég leita að. Það þurfa allir að læra einhvern tímann syngur Beck og ég skipti yfir í Can, youtube búið að týna laginu og hún færir mér ekki regnið lengur.

Muniði krakkar, einu sinni var bloggið svona: persónulegt og hrátt og endaði ekki sem úldin og afbökuð frétt á Pressunni / Eyjunni / Smugunni. Jafnvel passlega ölvað á góðu Youtube-fylleríi. Væmið lag núna, ég deili bara með ykkur töff lögunum, hitt ætla ég að eiga fyrir sjálfan mig. En áramótin eru best meir, skál fyrir heimsendi!

Allavega … Glen Hansard fellur hægt og ég trúi ekki lengur á heimsendi nema að hætti Eliots. Þetta er líka löngu búið og þá er fínt að byrja aftur. Mitt ár byrjar hér, svo er það Bóksalan og New York, allt umfram það eru hálfköruð plön. En skyndilega sé ég aðeins eftir því að kaupa miða til baka – þegar maður er komin til NY er styttra til Buenos. Frá Buenos er styttra á heimsenda. Þar er samt alltof kalt.

En árið? 2012. Fjórða heila árið í kreppu og það sem mann grunaði gerðist, þetta er hægdrepandi andskoti. Þið munið fyrsta veturinn? Þá vorum við öll með eldgos í sálinni, núna reyna bókagagnrýnendur að slökkva síðustu neistana svo við getum öll ort okkar miðaldra meinlausu ættjarðarljóð. Um þetta volaða sker. Þar sem áramótaskaupið tekur sífellt á sig meiri heimildamyndablæ, því að hirðfíflin ná ekki að halda í við kjánaskapinn. Gef mér eina ástæðu til að vera syngur Tracy og ég er kjaftstopp.

En kannski fer ég að leita aftur að ástæðum. Ég hætti því einhvern tímann á síðasta ári. Hætti að leita og hætti að skrifa, því við hvert orð varð ég bara aðeins blankari og bankinn eignaðist aðeins fleiri bein í mér. Því við vorum andverðleikasamfélag fyrir hrun og höfum ekkert skánað, þótt það komi augnablik sem maður vilji trúa því þá hverfa þau jafnóðum. Hér gildir bara að setja undir sig hausinn og vinna, nema maður sé nógu ósvífinn að kunna að láta aðra vinna fyrir sig. Og ég er búinn að endurheimta smá beinahrúgu, jafnvel nóg til að fara að leita aftur? Jafnvel nógu mörg til að skrifa mig aftur til fátæktar?

Kannski er allt að breytast, þrátt fyrir allt. Kannski gerist þetta bara of hægt fyrir okkur sem horfum á þetta live, heimssagan er oft ósköp tíðindalaus á meðan hún á sér stað. En samt …. Arabavorið, Occupy og stjórnlagaþing, eldfjöllin gjósa enn og máski mun á endanum nýtt land rísa. En ég held samt að við þurfum að fara að tala um það aftur. Hjálpa því aðeins við að rísa úr hafi. Ég veit ekki ennþá hvernig er best að gera það – enda er vandamálið það sama og alltaf: fólkið sem er með allar góðu hugmyndirnar er fólkið sem hefur hvorki völd né peninga.

En í alvöru, skál krakkar. Skál fyrir því að reyna, að halda alltaf áfram að reyna. Skál fyrir New York og Buenos, skál fyrir Túnis og Egyptalandi, skál fyrir öllum misheppnuðu byltingunum og öllum óorðnu byltingunum, skál fyrir Bouazizi og Mehdi, fyrir Havel og Palach, skál fyrir því að fara að vakna á nýju ári.

Vefritið Pressan hefur alltaf verið ósköp ómerkilegur fjölmiðill, en þeir náðu nýjum lægðum í dag með því að birta mynd af átján ára stúlku sem nýlega kærði þjóðþekktan mann fyrir nauðgun. Það er frábært ef fólk hættir að lesa Pressuna og sendir ritstjórunum kvörtunarbréf, en ég efast um að það sé nóg.

Því þótt því sé ítrekað haldið fram að við höldum uppi rekstri vefmiðla með því að gefa þeim smellina okkar þá er það töluverð einföldun. Með smellunum erum við vissulega að hjálpa þeim við að búa til tölfræði til að selja mögulegum auglýsendum. En þeir sem raunverulega halda uppi rekstri vefmiðlanna eru þeir sem veita þeim fjármagn til áframhaldandi reksturs, hvort sem það er í formi auglýsinga eða rekstrarfés.

N1, Bónus, 10-11, Icelandair, Zo-On Iceland, Nokia, Argentína steikhús, Jack & Jones, American Style, Flugfélag Íslands, Sambíóin og Sjávargrillið eru meðal þeirra sem auglýsa á Pressunni, kannski eru þeir fleiri (auglýsingarnar breytast í hvert skipti sem maður ýtir á refresh). Það eru þessi fyrirtæki sem þarf að þrýsta á um að hætta að auglýsa á Pressunni, enda grunar mig að í þessum hópi séu margir sem eru að auglýsa í hugsunarleysi og séu líklegir til þess að sjá að sér – ég held hins vegar að það sé borin von að Björn Ingi Hrafnsson og Steingrímur Ólafsson  fari skyndilega að bæta ráð sitt, hvað sem öllum hálfvelgjulegum afsökunarbeiðnum líður (Sérstaklega þegar þeir geta ekki einu sinni birt afsökunarbeiðni án þess að hreinlega ljúga: „Andlit stúlkunnar var gert óþekkjanlegt, ekki aðeins með því að hafa það úr fókus heldur einnig með því að setja svartan kassa yfir andlit hennar.“ Þeir sem sáu myndina sáu vel að stúlkan var auðþekkjanleg – enda ágætis fókus á myndinni og þarna var enginn svartur kassi, bara aumt svart strik yfir augunum á henni).

Því er rétt að búa til eitt lítið bréf sem hægt er að senda í tölvupósti til viðkomandi fyrirtækja, öllum er frjálst að afrita eða endursemja þetta bréf að vild:

Kæri X,

Blaðamaður á Pressunni skrifaði frétt þar sem hann birti mynd af átján ára stúlku sem nýlega kærði nauðgun. Myndin er tekin skömmu fyrir atburðinn og það sem Pressan er að ýja að með myndbirtingunni er að með því að kyssa aðra stúlku sé hún búin að samþykkja að leyfa kærasta hinnar stúlkunnar að nauðga sér. Ég þarf vonandi ekki að útskýra fyrir ykkur hversu ömurlegur og heimskulegur boðskapur það er.

En ég vil hins vegar útskýra eitt fyrir ykkur: þið borguðuð laun þessa blaðamanns með auglýsingunni sem þið eruð með á Pressunni. Ég treysti því að það hafi verið gert í góðri trú og að ykkur hafi ekki rennt í grun að önnur eins fréttamennska yrði iðkuð á miðlinum – en það er hægt að minnka líkurnar verulega á því að svona gerist aftur með því að hætta að auglýsa á Pressunni.

Við neytendur drögum nefnilega ekki upp veskið við það eitt að sjá auglýsingu, því ef auglýsingin er í samhengi við þann hroða sem Pressan býður upp á þá finnum við okkur einfaldlega önnur fyrirtæki til að versla við.

Kveðja,

X

* Það er rétt að þakka Baldvini Ósmann fyrir hugmyndina, sem kom fram í kommentakerfi við þessa frétt á DV.

VIÐBÓT: Þór Steinarsson tekur saman ímeil flestra þessara fyrirtækja í kommenti hér fyrir neðan, um að gera að ítreka þau til að spara fólki leitina: ingunn@n1.is, gummi.m@bonus.is, jon@zo-on.com, salur@argentina.is, americanstyle@americanstyle.is, arnig@flugfelag.is, samfilm@samfilm.is, info@sjavargrillid.is

VIÐBÓT 2:Þjóðleikhúsið er búið að biðja um að taka sína auglýsingu í burtu og Pressan brást við því að reyna blackmail. Þjóðleikhúsið fær stóran plús fyrir að standa í lappirnar, nánar hér: http://www.dv.is/frettir/2011/12/8/segir-pressuna-hafa-hotad-slaemri-umfjollun/  – Happdrætti Háskólans og Listasafn Íslands eru sömuleiðis hætt að auglýsa hjá Pressunni.

Sumir eru alltaf að kalla eftir góðum fréttum, héraðsfréttablaðið Feykir átti einmitt bestu frétt vikunnar. Hún var ósköp stutt:

„Nýr skólameistari FNV

Mennta- og menningarmálaráðherra hefur skipað Ingileif Oddsdóttur í embætti skólameistara Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra til fimm ára.

Ingileif hefur kennt við Fjölbrautaskóla Norðurlands vestra nær samfellt frá árinu 1995. Hún hefur starfað sem náms- og starfsráðgjafi við skólann frá árinu 2002, sinnt þar kennslu og er fagstjóri í sálfræði og uppeldisfræði.

Hún hefur meistaragráðu í náms- og starfsráðgjöf og er að ljúka meistarsnámi í opinberri stjórnsýslu frá Háskóla Íslands. Einnig hefur hún BA gráðu í sálfræði og kennsluréttindi í uppeldis- og kennslufræðum.“ (sjá hér)

Þetta segir ykkur flestum vissulega ekki neitt. En vetur einn fyrir rúmum sjö árum kenndi ég einmitt við þennan skóla á Roklandinu Sauðárkrók. Það var góður vetur en stjórn skólans var vægast sagt … takmörkuð. Skólameistarinn var kominn á aldur þannig að það var eitthvað verið að spá fyrir um arftaka og af þeim sem þóttu koma til greina var fyrst og fremst ein manneskja sem ég hafði virkilega trú á að gæti rifið þennan skóla upp. Hins vegar bjóst ég aldrei við að hún yrði ráðin (enda vanhæfir skólameistarar grunsamlega algengir hérlendis). En viti menn, hæfasta manneskjan var ráðin. Og þótt ég hafi verið latur að heimsækja Sauðárkrók síðan ég hætti þá þykir mér nú samt ósköp vænt um þennan skóla og þykir alveg sérstaklega vænt um að hann fái nú loksins þá skólastýru sem hann á skilið.

Ég veit hvað þið eruð að hugsa. Þið komið inná þetta blogg, sjáið fyrirsögnina og myndina og hugsið: þessi maður er annað hvort lygalaupur eða svo vitlaus að hann kann ekki að telja! Það eru andskotakornið bara þrjár þvottavélar þarna!

En það er misskilningur. Undir þessum þremur þvottavélum eru þrjár aðrar enn kraftmeiri, nógu kraftmiklar til þess að bera þyngd sína plús handlegginn á mér (þær voru meira að segja á myndinni áður en internetið ritskoðaði hana og fékk herra WordPress til þess að klippa neðan af henni). Sjöunda þvottavélin er svo heima. Á meðan þessar sex taka þátt í listgjörningi á menningarnótt og pósa með ókunnugu fólki eins og mér þá er hún heima, nýbúin að þvo larfana af mér svo ég geti farið út og daðrað við aðrar þvottavélar.

Þennan myndskilning lærði ég vel að merkja áður en ég lærði að lesa og skrifa. Það var fjölskyldumynd í eldhúsinu heima sem sænski tröllamálarinn Rolf Lidberg málaði og á henni má sjá pabba, mömmu, bróður minn og systur mína að borða nestið sitt á ansi háskalegri klettabrún. En hvar er örverpið ég? Jú, vitaskuld í kafi ofan í jarðaberjakörfunni stóru.

Ég man ekki hvort ég hugsaði þetta sjálfur eða hvort mér var kennt þetta. En ég sagði öllum þetta sem komu í heimsókn og nú veit ég ekki lengur af hverju. Var það út af því ég hafði áttað mig á að það er alltaf eitthvað handan myndarinnar, eitthvað falið, eitthvað sem við sjáum ekki, jafnvel þótt það sé inni í myndrammanum? Eða gat ég bara ekki sætt mig við mynd sem ég var ekki inná?

Mamma keypti myndina í antíkbúð í Lillehammer árið 1975, síðasta árið áður en ég varð til og þegar hún var þremur árum yngri en ég er núna. Það er ágætis æfing að ímynda sér heiminn fyrir sig, eftir sig, án sín. Ímynda sér mömmu sína yngri en maður sjálfur í borg sem maður hefur aldrei komið til.

En um leið er mikilvægt að uppgötva sjálfan sig á myndum þar sem maður er kannski ekki sjáanlegur. Ekki endilega til þess að finna að maður sjálfur skipti máli í heiminum heldur alveg eins til þess að átta sig á því hvernig heimurinn skiptir mann sjálfan máli. Hversu fjarlægur sem hann kann að virðast og óspennandi í augum heimóttalegra íslenskra fjölmiðla.

Að finna sjálfan sig í myndinni – er það ekki upprunalegi tilgangurinn með bloggi?

Þetta er default fyrirsögnin á blogginu, fyrirsögnin sem internetið bjó til fyrir mig. Og hún er sönn, stundum hefur internetið rétt fyrir sér. Það er ýmislegt sem ég er að leita að – og ef ég finn það mun ég hugsanlega deila fundinum með ykkur. En einmitt núna finnst hvorki tangur né tetur.