LÍÚ segir að útgerðin fari á hvínandi hausinn ef tillögur um nýskipan í sjávarútvegsmálum ná fram að ganga. Forstjóri fyrirtækis, sem áður var vel rekin bæjarútgerð í Neskaupsstað en nú er komið í einkaeigu, lýsti því yfir í vikunni að útgerðin yrði að selja frá sér skip og segja upp sjómönnum til að forða tapi ef lögum um fiskveiðar verði breytt.

Daginn eftir birtist þverstæðufrétt við tíðindin úr Neskaupsstað. Útgerðarmaður í Vestmannaeyjum tók á móti nýju og glæsilegu skipi og seldi um leið annað til útgerðar í Grindavík sem þar með lýsti því yfir að hún hygðist afla meira á næstunni en undanfarið.

Rétt í þessu var frysta frétt á Vísi.is að hluthafafundur í HB Granda hafi samþykkt að greiða 679 miljónir króna í arð af rekstri síðasta árs og stjórnarformanninum tvær miljónir fyrir góða fundarstjórn á rekstrarárinu. Miðað við harmatölur LÍÚ hefði mátt ætla að HB Grandi hefði sett þessar miljónir af hagnaði sínum í varasjóð til þess að mæta þeim “skefjalausa niðurskurði og aðför að atvinnugreininni” sem þeir segja að útgerðin verði fyrir nái ríkisstjórn að breyta kvótalögunum.

Þessi tíðindi benda til að kvótakóngarnir skýri hvorki satt né rétt frá stöðu útgerðarinnar. Þeir græða. Færa hagnaðinn út úr fyrirtækjum sínum í stað þess að búa sig ekki undir hið geigvænlega tap sem þeir fullyrða að sé í vændum. Með arðgreiðslu HB Granda má segja að þeir hafi rotað sjálfa sig með græðgi sinni í átökunum við grýlu sem þeir blésu þó sjálfir lífsanda í.

Þótt efast megi um að samkeppni geti verið “frjáls” sökum aðstöðumunar þeirra sem taka þátt í henni hefur talsmönnum auðsöfnunar og einokunar tekist að telja stórum hluta mannkyns trú um að hún sé það. Margur trúir því að “frjáls samkeppni” sé lausnarorð við flestum vanda. Hún leiði til lækkaðs vöruverðs og bæti afkomu fólks. En er það svo?

Bólutíðin fyrir Hrun var hátíð hinnar “frjálsu samkeppni”. Þá kepptust bankarnir við að sýnast stærri en þeir voru og buðu betri kjör en þeir gátu staðið við. Fjöldinn allur hélt að hann nyti góðs af. En fyrr en varði höfðu þeir logið sig í þrot og almenningur sat upp með skuldir hinnar “frjálsu samkeppni”.

Sveitarfélög hófu “frjálsa samkeppni” um íbúa landsins, orðna og óorðna, og fengu lánaðar þúsundir miljóna til lóðaframkvæmda og gatnagerðar undir íbúðahverfi sem risu til hálfs eða alls ekki. Ekkert kom í móti. Bæir riðuðu til falls. Nú þurfa íbúarnir að greiða hærra útsvar en nokkru sinni til þess að forða heimabyggð sinni frá gjaldþroti.

Sjónvarpsáhorfendur urði hinni “frjálsu samkeppni” að bráð. Þeir greiða íþróttafélögum hundruðir miljóna til þess að gera þeim kleyft að starfa. En þeir geta ekki fylgst með íþróttum nema að beygja sig undir “frjálsa samkeppni”. Það er búið að selja útsendingarétt frá íþróttaleikjum. “Frjálsir fjölmiðar” keyptu hann. Og skattgreiðandinn sér ekki neitt nema að hann sé reiðubúinn að greiða vel á annan tug þúsunda á mánuði fyrir vikið.

Smásöluverslun þjappaðist saman undir merkjum “frjálsrar samkeppni”. Hún varð að einokunarhringjum. Matarverð lækkaði um hríð eða þar til lágvöruverðsverslanirnar fóru á hausinn og viðskiptavinirnir neyddust til að endurreisa þær á eigin kostnað og greiða hærra vöruverð svo að þær fari ekki yfir um á nýjkan leik.

Frjáls samkeppni?
Betra líf?

Ég gerði villu í umfjöllun minni um Deloitte hf og ehf sem birtist hér í Smugunni undir fyrirsögninni Upprisa.

Þar stóð í þriðja hluta greinarinnar, þar sem ég var að reyna að átta mig á því hvað hefði orðið um Deloitte & Touche : “Nú er það Touche ehf. í Já.is en Touche hf. í prentuðu símaskránni með Agli Gillz framan á.” Þarna á að standa: Nú er það Deolitte ehf. í Já.is en Deolitte hf. í prentuðu símaskránni með Agli Gillz framan á.

Ég biðst afsökunar.

LÍÚ afhenti endurskoðunarfyrirtækinu Deloitte gögn og reikninga úr rekstri sjávarútvegsfyrirtækja og bað það að reikna út hvaða áhrif frumvarp um veiðigjald hefði á útgerðina. LÍÚ vildi fá ákveðna niðurstöðu úr dæminu til þess að villa um fyrir almenningi. Þess vegna sérvaldi LÍÚ reikninga og gögn sem Deloitte fékk í hendur.

Endurskoðunarfyrirtækið fékk þá niðurstöðu sem LÍÚ hafði lagt grunninn að: Veiðigjaldið hefði numið 105 prósentum af hagnaði útgerðarinnar árin 2001 til 2010. Þó að endurskoðandi Deloitte fullyrði að ekki sé hægt að kaupa niðurstöður hjá svo sómakæru fyrirtæki má samt sem áður gera ráð fyrir að LÍÚ hafi þurft að borga fyrir útreikningana. Hversu mikið hefur ekki verið gefið upp.

Hvaða fyrirtæki er þetta Deloitte? Er þetta kannski sama Deloitte og endurskoðaði reikninga bankanna og sýndi fram á að þeir stæðu aldeilis alveg stórfenglega daginn sem þeir fóru á hausinn? Þá hét endurskoðunarfirmað Deloitte & Touche. Ekki var víst heldur hægt að kaupa niðurstöður hjá því firma. Samt hefur fyrirtækið talið að það þyrfti að endurskoða nafngiftina eftir hrunið. Nú er það Deloitte ehf. í Já.is en Deloitte hf. í prentuðu símaskránni með Agli Gillz framan á. Og heitir ennþá Deloitte & Touche í Boston samkvæmt heimasíður Deloitte ehf.

Úr því að Deloitte er byrjað að fegra ásýnd sína væri ekki úr vegi að það réði annan þekktan bankaendurskoðanda, til dæmis PRICEWARERHOUSECOOPERS ehf., eins og það er skrifað í prentuðu símaskránni, til þess að endurskoða og samræma nafngiftir félagsins. Það er jú upprisuhátíð þessa daga. Þeir gætu þá einnig kíkt á fullyrðingu eins og 105 % af hagnaði, sem samkvæmt málvenju er ekki til. Og varla heldur samkvæmt góðri “reikningsvenju”.

Fimm útlendingar brutust inn í búð á Laugaveginum og stálu nokkrum úrum. Gjörvallt lögregluliðið lagðist í rannsókn, missti fjóra bófa úr landi og fékk alþjóða glæpalögregluna í lið með sér til þess að leita að þeim. Tveir þeirra eru nú fundnir og verða að líkindum framseldir til Íslands svo að þeir megi hljóta dóm hér og ærlega refsingu. Verðmæti þýfisins, sem þó fannst og var skilað í búðina, var ef til vill um 10 miljónir króna.

Fimmti ræninginn varð eftir í landinu. Lögreglunni tókst með snilldarbrögðum að finna hann. Hann var settur í gæsluvarðhald og síðan leiddur fyrir íslenskan dómara. Hann dæmdi þjófinn í fimm ára fangelsi.

Íslenskur starfsmaður Sparisjóðabankans gerði vel útfærða tilraun til þess að stela meira en 100 miljónum króna. Eigi að síður komst upp um kauða. Hann var var úrskurðaður í farbann og leiddur fyrir íslenskan dómara þremur árum eftir ránstilraunina. Hann dæmi manninn til tveggja ára tugthúsvistar.

All stór vinahópur forseta Íslands, bankamenn og víkingar, stálu mörg þúsund miljónum. Þeir komust undan. Þýfið finnst hvergi. Ræningjarnir eru farnir úr landi, lifa hátt í stórborgum Evrópu og stýra íslensku fyrirtækjunum sínum þaðan. Þeir eru ekki eftirlýstir af alþjóðalögreglunni. Þeir koma til yfirheyrslu hjá íslensku dómurunum ef þeim sjálfum sýnist svo. Og helst það uppi. Þeir munu kjósa utan kjörfundar í forsetakosningunum í sumar.

Íslenskur embættisaðall og stjórnmálamenn þeirra situr nú að kaffispjalli við íslenska dómara í Þjóðmenningarhúsinu. Þeir settu Ísland á hliðina, þúsundir miljarða hurfu úr vösrlu þeirra. Þeir keyrðu mörg þúsund heinmili í fátækt. Þeir eiga ekki von á tugthúsdómi. Kannski hnyttinni áminningu ef kaffið smakkast illa á dómsdegi. Síðan munu þéir bjóðast til þess að setjast að völdum á nýjan leik. Þjóðin veit af þessu. Hún veit hvar í flokki þeir eru og bíður í ofvæni eftir því að fá að kalla þá til starfa. Þetta er íslenska samræmið.

Þó að mér sé málið skylt ætla ég að gefa lesendum Smugunnar kost á að lesa eftirfarandi grein eftir Stefán Úlfarsson, en hann birti hana á bloggsíðu sinni Lengst í burtu á Vísir.is. Hún er skrifuð austur í Kína þar sem höfundur hennar býr nú um stundir.

Atvinnulíf á norðausturlandi er fábrotið. Það er skiljanlegt að heimamenn leiti allra ráða til að auðga það. Mér finnst reyndar merkilegt að þeir skuli ekki vera ákafir talsmenn uppstokkunar þess kerfis sem rígheldur öllu í skorðum, landbúnaðarkerfisins og framleiðslukvaðanna … en það er önnur saga. Nú sem stendur er mikill hugur í mönnum nyrðra. Jafnvel svo að manni þykir um og ó.

Samkvæmt fréttum eru Norðurþingsmenn að: 1) bræða með sér að taka lán hjá kínverskum athafnamanni Huang Nubo; 2) til að kaupa hlut í jörðinni Grímsstöðum á fjöllum; 3) sem þeir hyggjast leigja til hins sama hr. Huangs; 4) er ætlar að byggja þar upp ferðamannaparadís. Ég vil alls ekki draga úr þeim framfaraanda sem þessi ráðagerð ber vott um. Finnst samt rétt að koma á framfæri eftirfarandi tveimur athugasemdum.

Í fyrsta lagi, umræður standa nú yfir á Íslandi um eignafyrirkomulag og nýtingarétt á helstu náttúruauðlindum landsmanna. Að mínu mati er það ekki klókt að selja eða langtímaleigja jafn stóra spildu og Grímsstaðir eru til erlendra aðila meðan þessi umræða er óútkljáð. Það setur stefnumótuninni óþarflegar skorður og er ávísun á átök og óeiningu. Það eru líka til fleiri leiðir fyrir útlendinga að taka þátt í íslensku atvinnulífi en yfirtaka auðlindirnar.

Í öðru lagi, í Kína gegnumsýrir Kommúnistaflokkurinn allt samfélagið. Fulltrúa hans er einnig að finna innan margra „einkarekinna” fyrirtækja
(sjá umfjöllun í Economist). Það er auðvitað misjafnt hve ítök flokksins eru mikil í einstökum fyritækjum. Líka hvaða augum utanaðkomandi aðilar líta þessi tengsl. Öllum held ég myndi samt bregða ef þeir uppgötvuðu óvænt að lán frá kapítalistanum X væri í raun skuld við alræðisstjórn umboðslítilla kommúnista.

Það hlýtur að vera áhugavert fyrir mannfræðinga að rannsaka hvers vegna við, sem þjóð, högum okkur oft eins og umskiptingar sem vita ekki í hvaða veröld þeir eru staddir.

Fyrir rúmum þremur árum réði Sjálfstæðisflokkurinn öllu því sem hann vildi og reif botninn undan þjóðarskútunni. Heimurinn spáði því að við hyrfum í djúpið. Strandkafteinarnir ætluðu eigi að síður að sigla áfram en þjóðin hrakkti þá frá borði með potthlemmum og sleifum. Önnur áhöfn var munstruð á skipið. Henni hefur tekist svo vel að endurbæta fleyið að heimurinn undrast.

Og nú vill þjóðin fá þá aftur, gömlu strandkafteinana. Hún vill líka meiri jöfnuð, kvótann úr höndum sægreifa og nýja stjórnarskrá svo aðeins fátt eitt sé nefnt.

En hvað vilja strandfurstar Sjálfstæðisflokksins? Þeir vilja meiri fríðindi til þeirra sem betur mega, kvótann áfram í höndum sægreifanna og alls ekki nýja stjórnarskrá, að minnsta kosti ekki þá sem þjóðin hefur verið að setja saman í eindrægni undanfarin misseri.

Eins og sést ber engan veginn saman vilja þjóðarinnar og strandkafteina Sjálfstæðisflokksins. Eigi að síður vill þjóðin fá þá í brúna ef mark er takandi á skoðanakönnunum um vilja hennar.

Nokkrum sinnum í viku hefur strandkafteinn Guðlaugur Þór samband við fréttastofur og biður um að fá að koma í viðtal. Oft er það látið eftir honum þó að hann kunni naumast mælt mál, mundi að öllum líkindum falla í málfræði á grunnskólaprófi. Sá sem hlustar á málflutning hans með opin eyru áttar sig líka fljótt á því að hann vantar rökhugsun. Með 25 miljóna króna meðgjöf frá grósserum landsins tókst honum að auglýsa sig inn á þing. Þar var honum hampað af jafningjum sínum. Þeir kusu hann í nefnd sem fjallar um fjárreiður ríksins. Þar sitja tveir flokksmenn hans úr strandinu. Annar var næstráðandi þegar fleyið bar upp á, fékk afskrifaðar nokkur hundruð miljónir vegna misheppnaðra auðgunartilrauna makans. Hinn var lóðs yfirkafteinsins, tók stefnuna á skerið, fékk útborgað og stökk frá borði í það mund sem strandið varð. Þessa þremenninga kaus þjóðin á þing á meðan skútan var að liðast í sundur.

Og nú vill þjóðin fá strandkafteinana aftur í vélina, brúna og kortaklefann.

Það er eitthvað að okkur sem þjóð.

Gáta í eftirskrift:
Þessi setning er eftir félega Ögmund Jónasson, kirkjumálaráðherra:
“Heiðarlegur fjölmiðill leiðréttir rangfærslur sínar óumbeðið.”

Nú hefur grein, full með rangfærslum, staðið óbreytt í málgagni ráðherrans í fjórar vikur. Hvers vegna?

Ég var að lesa grein á heimasíðu félaga Ögmundar Jónassonar, kirkjumálaráðherra. Síðan er einnig málgagn. Greinin bar yfirskriftina Fádæma óheiðarleiki fréttastofu sjónvarps. Þar lýsir ráðherrann því að nefnd fréttastofa hafi brugðist honum, farið rangt með og ekki leiðrétt rangindin. Um þetta dæmi ég ekki. Hitt tek ég undir með ráðherranum þegar hann segir “Heiðarlegur fjölmiðill leiðréttir rangfærslur sínar óumbeðið.”

Nú er það svo að heimasíða Ögmundar er fjölmiðill. Það fer ekki á milli mála. Fyrir svo sem tveimur vikum birtist þar pistill um undirritaðan. Þetta er eindálkur sem staðið hefur óbreyttur vinstra megin á síðunnu, samhliða greinum Ögmundar og er eftir Björn Jónasson, sem ég get ekki ímyndað mér að sé annar en litli bróðir ráðherrans. Greinin hefst á orðunum Úlfar Þormóðsson.

Þetta er út af fyrir sig ekki illa skrifuð grein. En hún er óttaleg endeileysa. Hún fjallar um mig og mína hugsun, orð og æði, á þann hátt að ég kannast naumast við sjálfan mig

Þetta hafði svo sem engin áhrif á mig því ég hef séð það svartara. En ég neita því ekki að mig langaði til þess að vita hvers vegna hún var skrifuð og birt í málgagni kirkjumálaráðherrans á þeim tíma sem hún festist þar inni.
En ég leiddi þetta hjá mér.

Svo las ég grein Ögmundar áðan. Greinina um óheiðarleikann.
Þar sá ég þetta eftir ráðherrann: … mér finnst það vera grafalvarlegt þegar dregin er upp mynd … beinlínis til að afvegaleiða fólk …

Mætti ég kannsi af tilefninu biðja ráðherra kristindómsins að lesa grein litla bróður, en mér dettur ekki í hug að biðja hann um að leiðrétta hana því að heiðarlegur fjölmiðill leiðréttir rangfærslur sínar óumbeðið.

Þegar mér bárust fréttir af niðurstöðu atkvæðagreiðslunnar á alþingi um að vísa frá umræðu skrípatillögu Sjálfstæðisflokksins um að taka mál Geirs H. Haarde frá Landsdómi kom að mér hryggð. Það tók á mig að sjá það svart á hvítu að þau Guðfríður Lilja, Jón Bjarnason og Ögmundur gáfu frat í mig og þær hugmyndir sem ég hef deilt með þeim um réttlátt þjóðfélag. Þau kusu Geir og íhaldið fram yfir okkur sem valið hafa þau til forystu fyrir okkur og komið þau til valda.

Hryggðin varir. En stuttu eftir að hún greip mig fann ég til feginleika. Ég áttaði mig á því að ég þarf ekki lengur að halda uppi vörnum fyrir þremenningana þegar ég tala við fólk. Ég þarf ekki oftar að fegra ánalega hegðun þeirra eða barnalegan hringlandahátt í bland við oflæti. Ekkert. Ég þarf ekki einu sinni að leita leiða til þess að kveða niður þann sterka orðróm að framganga þeirra þriggja – og áður tveggja til – eigi rætur að rekja til inngróinnar löngunar þeirra til að ráða í félagsskap manna umfram þá sem réttilega eru kjörnir eru til þess að hafa forystu. Þau hafa metið vináttu mína og hollustu, vegið hana, fundið léttvæga, gert upp við hana og sagt skilið við mig.

Ég þakka tímann með þeim. Hann var um margt forvitnilegur. En. Léttir mildar hryggð.