Orðið er upphafið og endirinn. Í gegnum þau sömu orð og ég tjái mig núna öðluðumst við okkar skilning á heiminum. Ísland hefur alltaf verið eyja og jafnvel nú á tíðum þó einungis í málfræðilegum skilningi.
Hún sem vaknar þegar okkur dreymir, hún er okkar eina sanna drottning sem enginn getur svikið, tungan. Nú á þessum björtu tímum meðan við dirfumst að láta hugann reika um sólskyni og græna akra þessa unga lands þinganna tólf, ættum við líka að setjast niður og fara yfir stefnu okkar rökfræði.
Hugtök eru dýrmæt og vandmeðfarinn, þessa öldina eru tvö þeirra í einstöku uppáhaldi: frelsi & hagvöxtur. Ég er ekki viss um að hinn írakski almenningur skilji ennþá hvervegna Ameríkanar sáu sér ekki annað fært en að ráðast á hann. Ég er ekki viss um að þeir skilji hversvegna við urðum að kenna þeim að vera frjáls. Ég velti fyrir mér hvort þeir kunni einfaldlega ekki að tjá sig með gosdrykkja vali eða öðrum löngunum í pakkaformi? Þó held að þeir muni sjá ljósið á endanum og skilja af hverju Ameríkanar sköpuðu kerfisbundið algjört stjórnleysi í landinu, stjórnleysi alþjóðafyrirtækjanna, hinn fullkomna leikvöll hins frjálsa framtaks, jú þeir gerðu það til að þeir gætu verið frjálsir skv. skilgreingingu Sir Berlin á hinu neikvæða frelsi (e. negative liberty), frjálsir fyrir ekki neitt. Berlín taldi að jákvæðu frelsi fylgdu alltaf hugsjónir og hann taldi þær hættulegar. Hans skoðun var sú að við ættum að leitast eftir hinu neikvæða frelsi, frelsinu til að vera í friði frá stjórnvöldum. Reyndar virðist meirihluti Bandaríkjamanna seint hafa áttað sig á því sem í þeirri skilgreiningu felst. Lögreglumenn heimsins kúga almenning. Þau eru fleiri þau hugtök sem hafa verið misnotuð. Þó vonandi ekki á jafn lymskufullan hátt.
Öld ljósvakans var íslensku samfélagi stormasöm. Reykjavík óx úr smáu þorpi í borg. Við fluttum úr gömlu góðu burstabæjunum í ný steinsteypt hús, sum stór, sum lítil. Á tuttugustu öldinni byrjuðum við að nota bíla í staðinn fyrir hesta. Við byggðum okkar eigin raf- og hitaveitur, jafnvel sundlaugar, skóla og háskóla ásamt svo mörgu öðru stórfenglegu að lengi mætti telja. Það þarf engan að undra þó að hugtök hafi fylgt þvílíkum framförum en bílaflotanum fylgdi líka nýr skipulagsháttur en í stað þess að miða að því að fólk gæti búið á strætum, sótt markaði og tekið þátt í nábýlissamfélagi var ákveðið að skipuleggja borgina út frá bifreiðum, en það höfðu menn jú einnig gert í Bandaríkjunum, nú gat fólk lifað einangrað út í sveit í húsi með garði, því miður gefur tíðarfarið ekki oft kost á grillveislum eða bandarískum götufagnaði, þetta skipulag hefur brotið samfélagskenndina niður og haftrar frjálsum markaði (auk þess að kosta þjóðarbúið ótrúlegar fjárhæðir).
Við fengum líka aðra stórkostlega vél, tölvuna. Þessi uppfinning hefur fært okkur ægilegri stór undur en nokkur hefði þorað að trúa. Stærðfræðin bakvið þær lofaði mönnunum um leið rökréttu framhaldi; stöðugleika. Ef aðeins væri hægt að gefa öllum mannlegum þáttum tölugildi X, væri hægt að reikna allt út. Á tölvuöld byrjaði því maðurinn að skilgreina allt ómögulegt og mögulegt til að sortara í flokka. Þannig var hægt að einfalda ótal þætti niður í jöfnur sem áttu að vera mælistika alls.
Á meðan tölfræðisýkin fór eins plága um þjóðfélagið kom í ljós ef áætlunarverkið skildi takast varð nauðsynlegt að innleiða allskyns staðla og skilgreiningar því epli er jú ekki það sama og appelsína. Kosturinn við jöfnurnar er að þær ljúga aldrei en hvað eru þær að mæla? Sum af hjálpar tækjum okkar frá tölvuöld hafa snúist gegn okkur og eru komin í stöðu drottnara í stað meðhjálpara. Hagvöxtur er ein af þessum skilgreiningum sem aðeins flækir málið. Talað er um jákvæðan hagvöxtur þegar þjóðarframleiðsla eykst frá ári til árs og það hljómar vel. Þessi þjóðarframleiðsla (e. Gross domestic product) er síðan reiknuð með nokkrum einföldum mælistærðum t.d.:
neysla + fjárfestingar + ríkisútgjöld + útflutningur – innflutningur
Því miður mælir þessi hagvöxtur enga velmegun. Draumur okkar, um að rækta landið og uppskera, lifa vel á góðum bæ eða velskipulagðri borg, að lifa í harmóníu við náttúruna, frjáls í eigin samfélagi kemur hvergi við sögu.