Ég sá í dag, miðvikudag, þegar ég fór að vafra á netinu, Facebook og víðar, að margir eru að gera athugasemdir við framgöngu Ögmundar Jónassonar í Kastljósi á þriðjudagskvöldið. Ég sá það ekki þá en sá það á netinu í dag. Ég skal taka undir gagnrýnina á Ögmund að einu leyti: það var ótaktískt af honum að fara að skamma fréttamanninn þótt hann hafi haft margt til síns máls í því. Að öðru leyti svaraði hann spurningum fréttamannsins með skýringum, upplýsingum og stundum leiðréttingum en hins vegar var tilgangurinn með viðtalinu augljóslega að hanka Ögmund. Þannig eru svona þættir gjarnan og hafa oft farið í taugarnar á mér hvort sem viðmælandinn hefur verið mér að skapi eða ekki. Í stað þess að leita upplýsinga á fréttamaðurinn að grilla viðmælandann og áhorfendur horfa spenntir á viðureignina.

Viðbrögð áhorfenda eru svo eftir því. Illugi Jökulsson segir á bloggsíðu sinni: „Hann [Helgi Seljan fréttamaður] gerði allt rétt – var vel undirbúinn, hafði ákveðnar spurningar, vissi hvert hann ætlaði og hvikaði ekki frá því.“ Sem sagt, fréttamaðurinn ætlaði eitthvað. Hvað þýðir það? Hvert? Ætlaði hann að fá ákveðna niðurstöðu? Og áfram: „Og þótt hann mætti þarna svo vel smurðum vélbyssukjafti að furðu sætti, þá hélt hann ró sinni, virðingu og sóma. Lét hvorki slá sig út af laginu, eins og þó virtist augljóslega ætlun viðmælandans, né fyrtist við.“

Sem sagt: viðureign. Og áhorfendur horfðu á viðureign þar sem það sem Ögmundur hafði fram að færa var tekið sem undanbrögð eða jafnvel afhjúpun: „Ögmundi fannst greinilega allt í lagi að braska fyrst að allir aðrir voru að braska!“ segir í einni athugasemdinni við blogg Illuga, en Ögmundur var einmitt að skýra út hvernig lífeyrissjóðirnir eru ofurseldir braskinu vegna fyrirkomulags sem hann hefur verið að gagnrýna!

Skýringar Ögmundar, sem þekkir lífeyriskerfið mjög vel, sem hefur haft á því skoðanir, sem hefur gagnrýnt ýmsa þætti bæði í því sjálfu og því umhverfi sem það starfar í – og ber vissulega ábyrgð sem fyrrverandi stjórnarmaður, virtust fara í taugarnar á fréttamanninum af því að tilgangurinn var að afhjúpa Ögmund og fá hann til að viðurkenna sekt, enda var ein síðasta spurning fréttamannsins: „Finnst þér þú þurfa að biðja sjóðsfélaga í Lífeyrissjóði starfsmanna ríkisins afsökunar…?“ Hann vissi hvert hann ætlaði. Áhorfandinn sat hins vegar upp með karp þar sem Ögmundi tókst þó að stinga inn einhverjum upplýsingum og skýringum, en skilaði annars litlu nema ónotum.

Viðtal sem sett er upp á þennan hátt skilar yfirleitt engu. Viðmælandinn er gjarnan stöðvaður í miðjum klíðum þegar hann ætlað að útskýra eitthvað þannig að allt verður hálfsagt.

Staða, rekstur og fyrirkomulag lífeyrissjóðanna er grafalvarlegt mál. Það hefur komið í ljós – var reyndar löngu vitað – að þeir töpuðu miklu á hruninu. Við öðru var reyndar ekki að búast. Hins vegar er mikilvægt að greina hvernig þetta tap er til komið (og hvert það var í raun), hvort það hafi verið óeðlilega mikið, hvort stjórnun sjóðanna hafi verið ábótavant, hvort spilling hafi átt sér stað, hvort fyrirkomulagið sé gallað. En í stað þess að komast að sannleikanum hafa margir á því mestan áhuga að hengja einhverja sem fyrst. Þingmaðurinn Þór Saari – og kannski fleiri – kemur fram og segir um svokallaðar boðsferðir starfsmanna lífeyrissjóðanna eitthvað á þá leið að í siðmenntuðum löndum séu slíkar ferðir kallaðar mútur. Framkvæmastjóri LSR sagði í Kastljósi um daginn að þessar ferðir hafa verið verið farnar til að afla upplýsinga. Það má vera að þessar ferðir hafi verið mútur, en ég er ekki í stakk búinn til að halda því blákalt fram.

Einkum og sér í lagi virðast margir nú vilja hanka Ögmund, en ekki fyrst og fremst þeir hægri menn og braskarar sem helst hafa legið undir gagnrýni hans um langt skeið, heldur miklu frekar margir þeirra sem hafa, sumir kannski mest eftir hrun en aðrir lengur, tekið í sama streng og Ögmundur. Það hefur verið auðvelt að vera reiður á undanförnum árum, en það er eins og sumir séu farnir að nærast á eigin reiði. Þeir vilja bardaga í Kastljósi frekar en upplýsingar og þeir þurfa alltaf meira og meira eða nýtt og nýtt til að nærast á, og þegar þeir geta kastað sér yfir þann, sem hvað einarðast barðist gegn þeirri þróun sem leiddi til hrunsins, þá eru þeir komnir í feitt. Og þá hlakkar væntanlega í hægri mönnunum.

En svo við víkjum aftur að Kastljósi, þá var það nú bara til að bíta höfuðið af skömminni að birta aftur einhvers konar uppistand Helga í Góu í Kastljósi fyrir mörgum árum þegar hann var með gagnrýni á lífeyrissjóðakerfið, en í stað þess að taka gagnrýni Helga fyrir, skoða hvort eitthvert vit væri í henni og hvernig þá, þá var þetta bara sprell þar sem fréttamennirnir tveir skemmtu sér flissandi með Helga – einvígi eða sprell, á það að vera innlegg Kastljóss í umræðuna um lífeyrissjóðina?