Ég hef stundum velt því fyrir mér hvort 9. nóvember 1986, þegar Sea Shepherd sökkti tveimur hvalveiðibátum í Reykjavíkurhöfn, sé 11. september okkar Íslendinga. Þá er ég auðvitað ekki að líkja atburðunum tveimur saman heldur áhrifum þeirra í þjóðarsálina. Tveir hálfsokknir ryðdallar hafa þannig orðið til þess að í umræðu um hvalveiðar á Íslandi þykir eðlilegt að ýta staðreyndum til hliðar og leggja andstöðu við þær nánast að jöfnu við landráð. Í þeim anda eru þeir sem leyfa sér að setja spurningarmerki við hvalveiðar Íslendinga sagðir vinna gegn íslenskum hagsmunum sem skilgreindir eru á eftirfarandi hátt:

• Efnahagslegir: Hvalveiðar og verkun eru atvinnuskapandi og útflutningur á hvalkjöti skapar gjaldeyristekjur.
• Þjóðréttarlegir: Standa þarf vörð um rétt Íslands sem fullvalda ríkis til að nýta auðlindir sínar.

Hvað fyrra atriðið varðar að efast ég ekki um að hvalveiðar og verkun hvalkjöts sé atvinnuskapandi ef einhver er tilbúinn að greiða laun fyrir slík störf.  Hvort veiðarnar skapi miklar gjaldeyristekjur má hins vegar efast um.

Það er staðreynd að einungis lítið hlutfall afurða af þeim hvölum sem sem veiddir hafa verið veiddir hér við land undanfarin ár hefur ratað á erlenda markaði. Því er ólíklegt að þjóðin hafi fengið miklar gjaldeyristekjur af hvalveiðum. Fyrir liggur hins vegar að gjaldeyristekjur af hvalaskoðun eru umtalsverðar. Þegar maður heimsækir Húsavík eða Reykjavíkurhöfn eru umsvifin sem fylgja hvalaskoðun áberandi.

Það er óumdeilanlegt að efnahagslegt gildi hvalaskoðunar er langt um meira en hvalveiða. Því virðast hvalveiðifyrirtækin meira að segja vera sammála eða sjá í það minnsta viðskiptatækifæri í því að bjóða upp á hvalaskoðunarferðir á hvalveiðibátunum (og taka það sérstaklega fram að hvalir verði ekki drepnir í slíkum ferðum). Þá eru ótalin þau neikvæðu áhrif sem veiðarnar kunna að valda. Vissulega benda sumir á að þessa tvær greinar þurfi ekki að útiloka hina. Forsvarsmenn hvalaskoðunarfyritækja andmæla því og segja veiðarnar vera skaðlegar fyrir sinn rekstur. Allir hljóta þó að vera sammála um að það fari illa saman að drepa hvali á sama stað og hvalaskoðun fer fram eða jafnvel fyrir framan fólk í hvalaskoðun.

Varðandi rétt Íslands til að nýta auðlindir sínar get ég ekki séð að hann hverfi ef ekki eru veiddir hvalir í stórum stíl. Auk þess hlýtur hvalskoðun að teljast mun hagkvæmari og sjálfbærari nýting en veiðarnar. Ef það er hins vegar talið aljgörlega nauðsynlegt að drepa hvali til þess að tryggja þennan rétt þá þarf það varla að vera í svo miklum mæli að til verði fjall af kjöti sem ekki selst. Er ekki nóg að veiða aðeins þær hrefnur sem þarf til að anna innlendri eftirspurn? Ef það nægir ekki þá gæti forsetinn farið í táknræna siglingu út á Faxaflóa ásamt sjávarútvegsráðherra að morgni 17. júní hvert ár og veitt eina langreyði til þess að ekki færi fram hjá neinum að á Íslandi býr sjálfstæð þjóð.