Kristín Þorsteinsdóttir, fréttamaður, fjallar um fólk og félagslega hegðun í pistli í Fréttablaðinu í dag http://visir.is/erum-vid-verri-en-annad-folk-/article/2012702069965. Þar kemur hún með hugmynd um mannfræðirannsóknir sem leið til hliðar við eða í stað glæparannsókna. Mér finnst þetta góð hugmynd.
Á sínum tíma var ég ekki mjög hrifin af því að draga ráðherra Hrun-stjórnarinnar fyrir Landsdóm. En úr því það var gert, af hverju bara forsætisráðherrann? Eins og komið er finnst mér samt þurfa að klára málið. Aðalatriðið er nefnilega ekki sakfelling heldur að finna út úr því: Í fyrsta lagi af hverju menn gerðu það sem þeir gerðu, í öðru lagi hverjir voru áhrifavaldar og hvernig. Það er að segja koma hlutunum í rétt orsaka samhengi. Það er til skoðunar víðs vegar í samfélginu af hverju fólk sýnir siðlausa og óheppilega hegðun en af “eðlilegum” ástæðum hafa “valda”-menn yfirleitt farið sínu fram og fengið að fara sínu fram, fengið til þess góðan stuðning hjá sinni hjörð, án þess að farið væri ofan í saumana.
Ég hef kynnst og lesið um mannfræðirannsóknir á nokkrum námskeiðum í mannfræði í H.Í. Eins og kemur fram hjá Kristínu Þorsteinsdóttur er tilgangur þeirra ekki að fella dóma heldur raða saman heildarmynd. Meðal lesefnis var greinasafn um heimsvæðinguna: The Anthropology of Globalization, 2008. Ritstj. J. X. Inda og R. Rosaldo. Þar er að finna greinar um Fjármagn á flakki (Itinerant Capital) en ein þeirra er eftir Karen Ho og er um Wall Street bankana. Þar er sögð saga um það sem virðist vera fyrirmynd þess sem gerðist hér á landi, bara áratug seinna.
Eins og ég nefndi er ég fylgjandi því að rannsóknum í máli fyrrv. forsætisráðherra verði haldið áfram til þess að draga fram þá ferla sem lágu að baki meðvirkni ríkisstjórnar Íslands í íslenska Wall Street ævintýrinu. Dómur í því máli finnst mér litlu skipta. Sakfelling hefur að vissu leiti farið fram og einstaklingarnir fjórir sem hlut eiga að máli munu ekki hljóta af meira ámæli en orðið er. Hins vegar gætu böndin borist að öðrum.
