Kerfið er gallað!

Birt af
Svara

Það er fátt sem kemur mér í verra skap en karlremba. Og að vakna við hana eftir andvökunótt – þegar ég er búin að sofa í ca tvo tíma – skapar ekki von um góðan dag. Því miður er mikið af karlrembum sem fær að láta raust sína óma í útvarpi allra landsmanna. Einn þeirra hélt langa tölu um það í morgun að karlar þyrftu ekkert á fæðingarorlofi að halda af því þeir gögnuðust börnunum sínum best þegar þau væru komin á táningsaldur. Svo væru þeir bara að reisa bílskúra í fæðingarorlofinu.

Það er alveg stórkostleg míta að karlar (einir) misnoti sér eitthvað aðstæður sínar í fæðingarorlofi. Fólk röflar um að þeir séu bara að horfa á fótbolta og svona. Og hvað er að því? Mega þeir ekki fara með börn í karlahóp að horfa á boltaleiki, rétt eins og konur mega fara með börn í prjónakaffi? Eða eitthvað sem er ekki svona hrikalega staðalímyndað. Og þó svo stöku karlar (kannski allir vinir viðkomandi, ég veit það ekki) misnoti sér aðstæður sínar og reisi bílskúra í fæðingarorlofinu, þá er fullt af körlum sem tekur sér tíma til að annast barnið sitt, kynnast því og tengjast. Og verða kannski enn meira til staðar þegar barnið er orðið táningur, einmitt út af því.

Ég heyri aldrei talað um það hversu margar konur nota fæðingarorlofið til að taka námskeið, ljúka námi eða fara í ræktina. Ætli sumar þeirra þrífi ekki jafnvel bílinn líka? Það tekur vissulega tíma að annast barn, en þú getur gert ýmislegt annað líka.

Sem betur fer voru þáttastjórnerndur í morgun ekki að taka undir röflið í þessum manni. Þau gleymdu samt einu atriði: Öll kerfi eru gölluð. Öll kerfi eru misnotuð. Það breytir því ekki að við setjum reglur. Meirihlutinn fer eftir þeim og þær virka. Við vitum alveg að fólk keyrir ölvað. Eigum við þá að afnema bann við því?

New Hampshire, Suður-Karólína og áfram veginn

Birt af
Svara

Nú eru forkosningar í Bandaríkjunum komnar í gang. Ég verð að viðurkenna að mér finnst þessar mun minna spennandi en þær sem fóru fram fyrir fjórum árum. Þá voru nokkrir áhugaverðir frambjóðendur hjá Repúblikönum og mjög spennandi frambjóðendur hjá Demókrötum. Í dag er Obama sjálfkjörinn frambjóðandi Demókratanna, og enginn sérstaklega áhugaverður hjá Repúblikönunum. En það eru tvennar forkosningar yfirstaðnar og ólíkt því sem gerðist hjá Obama síðast, þá hefur Romney sigrað í þeim báðum.

Ég ligg núna á kvöldin og les Game Change, sögu forkosninganna 2008, og er komin að kosningunum í Suður-Karólínu (sem eru næstar). Nýbúin að lesa um þegar Hillary klökknaði í New Hampshire og vann í kjölfarið. Það er ansi skemmtilegt að rifja upp árið 2008 samhliða þessum kosningum. Það mættu 120.000 manns í forkosningar hjá Repúblikönum í Iowa – 240.000 hjá Demókrötunum fyrir fjórum árum en höfðu alltaf verið um 120.000. Það má sumsé álykta að þetta séu ekki jafn spennandi kosningar og voru þá.

Það ku enginn Repúblikani hafa náð að vinna í bæði Iowa og New Hampshire, sem ekki er þegar í embætti. Ég hefði ekki trúað að Romney myndi ná þessum árangri. Að mínu mati er þetta mjög óspennandi hópur frambjóðenda þar sem enginn sem skarar fram úr og hann nýtur góðs af því. En það á alveg eftir að koma í ljós hvort kjósendur í Biblíubeltinu eiga eftir að styðja Romney, þótt hann sé líklegasti sigurvegarinn í augnablikinu. Santorum gæti komið betur út þar – eins og hann gerði í Iowa – þótt hann hafi ekki komið vel út úr New Hampshire. Hann er engu að síður frekar veikur að sjá í augnablikinu, lenti í fimmta sæti og tapaði fyrir Newt Gingrich í New Hampshire, þótt með naumindum væri.

Nú er spurning hvort andstæðingar Romneys fari að gera samninga. Aftur, þá er gaman að lesa í Game Change hvernig frambjóðendurnir voru tilbúnir til að semja um ýmsa bitlinga fyrir að hætta í framboði og “afhenda” sína kjörfulltrúa þannig til þess sem bauð betur. Edwards bauð Obama stuðning sinn í skiptum fyrir loforð um fara fram sem varaforseti, áður en ljóst var hvernig fór í Iowa. Eftir New Hampshire var hann tilbúinn til að þiggja loforð um að verða dómsmálaráðherra. Nú eru vangaveltur um að Ron Paul muni semja um stöðu eða embætti fyrir son sinn, Rand Paul – þó varla fyrr en að einhverjum tíma liðnum. Huntsman er jafnvel sagður vera að spá meira í forsetaframboði 2016 en í ár, en vill koma nafni sínu á blað nú til að eiga auðveldari aðgang að fjármagni þá. Romney sígur aðeins á Obama, en fær enn aðeins 43% í könnunum á móti 48% sem myndu kjósa Obama. Það væri gífurlegur munur í kosningum svo Obama lítur út fyrir að standa ansi vel eins og stendur.

eru konur konum verstar?

Birt af
Svara

Ég lenti í umræðu nýlega sem fór að snúast um að konur væru konum verstar. Mér til mikillar armæðu fór viðmælandi minn að halda því fram að frasinn kæmi til vegna þess hvernig konur tala hver um aðra, að það væri neikvæðnin og baktalið sem hefði leitt til þess að orðtækið hefði náð rótfestu í málinu. Ég hef velt þessu fyrir mér af og til, og ég verð alltaf jafn hissa þegar konur halda þessu sjónarmiði á lofti. Þegar ég horfi í kringum mig sé ég óendanleg dæmi þess hvernig konur styðja hver við aðra, með ráðum og dáð, alveg sama hvert málið er sem þarf að takast á við. Þær gefa ráð, hvetja, styðja og hreinlega standa hver með annarri þegar á þarf að halda. Auðvitað kemur fyrir að kona komi illa fram við aðra konu. En þýðir það að konur séu konum verstar?

Þess má geta að þessi hugmynd er það sterk að eitt lítið gúgl bendir á um 183.000 vefsíður tengdar frasanum.

Ég fór að velta þessu fyrir mér – einu sinni enn. Tilgátan sem ég mótaði í framhaldi er sú að þetta orðtæki hafi skotið rótum vegna þess hvernig kynjakerfið hefur mótað samfélagið. Konur hafa almennt ekki haft völd yfir neinum öðrum en konum. Þannig að ef kona hefur misbeitt valdi sínu, þá hefur það verið gagnvart annarri konu. Það eimir enn af þessu í samfélaginu. En þegar karl er vondur við einhvern, misbeitir valdi sínu, þá  hefur það getað verið bæði gegn konu og karli. Þannig að kannski er málið að karlar gátu verið vondir við alla, og í samanburðinum varð augljóst að konur gátu bara verið vondar við konur. En myndi einhver samþykkja frasann “karlar eru vondir við alla” sem lýsandi fyrir framkomu karla við samferðafólk sitt? Ég vona ekki – og legg til að við hættum að viðhalda þeirri ranghugmynd að konur séu konum verstar. Það þjónar engu nema feðraveldinu að gera það. Til hamingju með daginn – konur og karlar.

Setsuden – eða kjarnorkulaust Japan 2012?

Birt af
Svara

Ég fór eins og fjöldi fólks á kertafleytinguna í gærkvöld, þar sem minnst var kjarnorkusprenginganna í Hiroshima og Nagasaki fyrir 66 árum. Mér hefur alltaf þótt svolítið merkilegt að Japanir noti kjarnorku til að framleiða rafmagn, verandi sú þjóð sem best þekkir hörmulegar afleiðingar kjarnorkuvopna (og já, ég geri mér fyllilega grein fyrir muninum á kjarnorku og kjarnorkuvopnum). Kunningjakona mín er meðal þeirra sem hefur barist hvað harðast fyrir því að losa Japan við kjarnorkuvána og þegar ég hitti hana á ráðstefnu í Kanada í mars hafði hún setið á flugvellinum í Tokyo í 1-2 sólarhringa, og rétt náði á ráðstefnuna. Henni var sérstaklega heitt í hamsi þegar hún talaði um kjarnakljúfana sem ógnuðu öryggi almennings í Japan þá.

Kertafleytingin var yndisleg og það var æðislegt að vera með öllu þessu fólki þarna við tjörnina. En þegar ég kom heim rakst ég á áhugaverða grein um fyrirbæri sem heitir setsuden, og vísar til rafmagnssparnaðar, sem er nýjasta “tíska” í Japan. Í kjölfar jarðskjálftans og þess að slökkva þurfti á fjölda kjarnakljúfa var nefnilega búist við því að mikill skortur yrði á raforku í Japan. Sú hefur ekki orðið raunin, þar sem hið opinbera, atvinnurekendur og almenningur hafa tekið höndum saman um að spara rafmagn. Slakað hefur verið á kröfum um klæðaburð þannig að fólk þarf ekki að kæla skrifstofurnar eins mikið og áður, og skoðunarpalli í kauphöllinni lokað, auk þess sem í vor var t.d. dregið úr lýsingu í verslunum, styttir opnunartímar í pósthúsum og þar fram eftir götunum.

Í kjölfarið á jarðskjálftanum þurfti augljóslega að slökkva á kjarnakljúfunum sem skemmdust. En hver og einn einasti kjarnakljúfur þarf að fara í öryggislokun á þrettán mánaða fresti. Af þeim sem hefur verið slökkt á eftir jarðskjálftann í mars – 38 af 54 – hefur enginn verið ræstur aftur, þar sem stjórnendur sveitarfélaga vilja ekki taka áhættuna. Þau ver sem eru enn í gangi eiga öll að loka vegna eftirlits fyrir næsta vor. Og ef mynstrið helst þá opna þau ekki aftur. Þannig yrði Japan kjarnorkulaust á einu ári. Þýskaland samþykkti í vor að stefna að því að slökkt yrði á öllum þeirra kjarnakljúfum eigi síðar en 2022, en þessi aðlögunartími er einkum til að hafa aðgang að varaorku síðustu árin. Það hefur ekki vantað orku í Japan frá því setsuden áherslan byrjaði. Kannski er þetta dæmi um að það þurfi bæði að stjórna eftirspurn og framboði.

Meira lesefni:

The Globe and Mail

Japan Times 1

 

Japan Times 2

Asia Career Times

Um Þýskaland

 

 

 

 

 

 

Sátt og samkomulag

Birt af
Svara

Síðasta föstudag sat ég með 24 kollegum, einum nýfæddum og öðrum ófæddum fulltrúa framtíðarinnar í Iðnó og afhenti forseta Alþingis nýtt frumvarp að stjórnarskrá Íslands. Starfið í stjórnlagaráði er án efa eitt það merkilegasta sem ég hef tekið þátt í um ævina og ég held að fátt muni jafnast á við þessa reynslu. Það þýðir þó ekki að starfið hafi verið eintóm hamingja, samstaða og gleði. Í Stjórnlagaráði tókust á ólík sjónarmið, ólíkar væntingar, og ólík sýn á það hvernig samfélag við vildum móta. Sumir vildu leggja mikla áherslu á það að bregðast við hruninu og koma í veg fyrir að það endurtæki sig. Aðrir töldu sérstaklega mikilvægt að verja, og jafnvel styrkja, tækifæri forseta til að hafa áhrif á stjórnmál, enda væri hann fulltrúi fólksins í því samhengi. Aðrir vildu tryggja að minnihluti þingsins hefði sterkari rödd og tækifæri til að hafa áhrif á ákvarðanir – og leitast þannig til þess að skapa grundvöll fyrir samræðustjórnmál á Alþingi. Þetta eru bara dæmi um það sem fólk setti í forgang.

Ekkert okkar fulltrúanna 25 fékk að skrifa stjórnarskrá eitt og sér. Ég hefði ekki skrifað kosningagreinina sem er í þessu frumvarpi og ég hefði frekar viljað sjá málskotsrétt minnihluta þings en forseta. Meirihlutinn var ekki með mér í þessum málum. Engu að síður stend ég á bak við frumvarpið eins og við skiluðum því. Eitthvað má eflaust bæta, og ég vænti þess að þingið muni í samræðu við fólkið í landinu, sérfræðinga á sviði stjórnskipunar og stjórnmálafræða fara vandlega í gegnum tillögurnar og vega þær og meta.

Í gær fékk ég símtal frá DV þar sem ég var spurð hvort það væri rétt að þrír fulltrúar hefðu hótað að samþykkja ekki frumvarpið nema ákveðin orð yrðu felld brott. Ég hikaði við að svara, þar sem ég var ein þeirra sem fyrir tveimur vikum síðan hafði efasemdir um að ég gæti stutt frumvarpið í þáverandi mynd. Ég upplifði það þó ekki þannig að ég hefði haft í hótunum við einn eða neinn – og málið sem ég var spurð um var ekki það sem ég hafði mestar efasemdir um. Ég vildi vissulega vinna að því að við gætum öll samþykkt frumvarpið úr ráðinu, en mér fannst mikilvægara að ég gæti sagt fullum fetum að ég hefði trú á því starfi sem ráðið hefði unnið. Nokkrir aðrir fulltrúar voru í sömu stöðu – með nokkur ólík mál. Við tókum fyrir þau mál sem ollu þessum efa og ræddum þau á innanhússfundum, og sendum nokkrar spurningar til sérfræðinga. Í kjölfarið tóku nefndirnar málin fyrir og í öllum tilvikum komu þær út með gagntillögur sem komu til móts við sjónarhorn þeirra sem höfðu sett fram efasemdir um gæði frumvarpsins – eða nægjanlega sterk rök til þess að þeir sem höfðu sett fram efasemdir sættu sig á stöðuna.

Þetta er það merkilega við Stjórnlagaráð, þar var hlustað á sjónarmið minnihlutans, og meirihlutinn hafði – langoftast – áhuga á því að tryggja að allir gætu staðið með textanum sem settur var fram að lokum. Sumum finnst þetta mjög merkilegt vinnulag. Mér finnst þetta vera lýðræði en ekki meirihlutaræði. Þetta er ástæðan fyrir því að ég er stolt af þessari vinnu, hún byggir á samkomulagi sem er ekki endilega einföld sátt um miðju milli tveggja öfga, heldur málamiðlun á grundvelli upplýstrar ákvörðunartöku. Ég fagna gagnrýnni umræðu um skjalið, en vona að það verði á forsendum textans, ekki þess hver lagði mesta áherslu á hvaða ákvæði eða atriði.