Einu sinni vann ég í lítilli búð. Ég var í kjöt og delídeildinni, bjó bæði til túnfisksalat og hjó kjúkling með saxi í átta bita. Svo afgreiddi ég viðskiptavini sem vildu hálft pund af beikoni og pund af hakki.
Besti vinur minn í búðinni hét Danny. Hann var langur og mjór, svona í kringum fimmtugt, reykti og drakk. Kærastan hans vann hjá póstinum, átti æðislega flottan póstkonujakka og reykti líka og drakk. Þau voru bláfátæk, working poor eins og það heitir. Þau leigðu íbúð í gömlu og niðurníddu húsi, á sumrin varð þar óbærilega heitt og í Minnesota vetrinum, þegar kuldinn bítur svoleiðis að þú hefur aldrei vitað annað eins og hitareikningarnir fara yfir 300 dollara á mánuði eins og ekkert sé, var helvíti kalt.
Við Danny unnum alltaf saman á sunnudögum, þá tókum við löngu vaktina, frá klukkan 10 fyrir hádegi til 5 í eftirmiðdaginn. Við sáum um ‘the church rush’, þegar svangir kirkjugestir á heimleið keyptu sér eitthvað í hádegismatinn. Aðallega efri-millistétt, með allskonar sérþarfir og meiningar; áleggið átti að skerast gasalega þunnt, á milli hverrar ostsneiðar þurfti að vera vaxpappír svo að ekkert festist saman, og helvítis kjúklingurinn átti alltaf að vera í átta bitum. Ein kona brjálaðist td. þegar mér tókst ekki að skera spægipylsuna í nógu þunnar sneiðar og neitaði að láta mig afgreiða sig eftir það. Einn kall gaf mér dollar í þjórfé, einn dollar, og Danny byrjaði að hlægja áður en sá var kominn í hvarf.
Við hlustuðum á ‘golden oldies’ stöðina og sungum með öllum lögum. Danny var mjög hrifinn af því að einhver frá Íslandi væri svona klár í að syngja með og ég reyndi eftir bestu getu að útskýra fyrir honum hina svokölluðu ‘ameríkanseríngu’ íslensks þjóðlífs. ’Fyrst kom her og svo…’
Danny spilaði á gítar, elskaði Bítlana, fór að gráta þegar June Carter dó og svo þegar Johnny dó. Einu sinni keyrði hann Tom Petty í leigubíl, Tom var hinn mesti herramaður, gaf risa þjórfé og sagði ‘thanks man’.
Vinur minn Danny var frábær maður, en hann studdi samt innrásina í Írak. Á þeim forsendum að Saddam Hussein væri að ‘killing his own people.’ Ég reyndi ýmis rök, ekki síst þau að GWB hefði nú aldeilis killed his own people, tekið 152 af lífi í Texas eins og ekkert væri. Ég prófaði líka arðránsrökin: Það er aðallega verið að drepa fátækt fólk eins og okkur, Danny, fólk sem er bara að reyna að lifa sæmilegu lífi, fólk sem hlustar kannski á Bítlana og Stevie Wonder.
En ekkert dugði, Danny trúði Bush. Hann trúði lygum arðræningjanna, morðingjanna, 1%-sins sem alltaf kemst upp með allt, meðan Danny vann við að afgreiða í búð, spilaði stundum á gítar, var kalt á veturna, komst aldrei í almennilegt frí og var með lélegar tryggingar.
Ég veit ekki hvað er að frétta af Danny í dag, hef ekki talað við hann í meira en fjögur ár. Ég vona að hann hafi það gott, en hef áhyggjur af því að kreppan hafi glefsað í hann. Í Ameríku er ekki gott að vera fátækur þessa dagana, og fer versnandi. Ástæðurnar fyrir því eru ma.: Í marga áratugi var systematískt unnið að því að grafa undan öllum samtryggingum samfélagsins, skattbyrði á hina ríku minnkaði á meðan aðrir báru stöðugt þyngri byrðar, fólk reyndi að þrauka með óhóflegri skuldsetningu; kreditkort möxuð, lán tekin útá heimili fyrir margfalt markaðsvirði, námslánaskuldir hlóðust upp osfrv. Fjármálakerfið án eftirlits og helstu leikendur markaðarins í beinu sambandi við stjórnvöld, valsandi frá Wall Street og yfir í stjórnsýsluna og aftur til baka. Nú eru vanskil almennings í sögulegu hámarki, atvinnuleysi hrikalegt, eitt af hverjum fjórum börnum lifa við fátækt.
Hér á Íslandi starfar flokkur, risastór og ógurlegur. Í þessum flokki er mikið af svokölluðum ‘doers’, fólki sem trúir á framkvæmdir, á það að framkvæma: Stríð, virkjanir, einkavæðingar, hugmyndafræði drullusokka. Fólki sem tók hvert skrefið á fætur öðru í þá átt að búa hér til draumaveröld 1%-sins, veröld eins og þá sem Danny býr í, fólki sem situr alltaf beggja megin borðsins, fólki sem er alltaf á fullu að gera allan andskotan en neitar ávallt að bera ábyrgð. Fólk sem gabbar menn eins og Danny vin minn til að kjósa sig með tali um þjóð og hagvöxt og strákana okkar á meðan það hlekkjar báða fætur hans fasta.
Er þetta fólk andvaralaust? Er það einungis sekt um mistök? Eða í mesta lagi axarsköft?
Er það ekki frekar sekt um lygar, áróður, arðrán, náttúruníð, glæpsamlegar innrásir? Hvernig getur það að láta eitthvað af þessu fólki mögulega bera einhverja ábyrgð staðið í vegi fyrir því að ‘raunverulegt uppgjör’ við okkar ömurlega kerfi fari fram? Og afhverju eru það rök að fyrst maður hafi ekki hagnast persónulega á glæpastarfseminni þá eigi ekkert að potast í honum? Sumir vilja peninga, aðrir völd. Budda valdamesta manns landsins fitnaði ekki á meðan allt var á leið til fjandans, þar af leiðandi er hann laus allra mála?
Landsdómur er ekki prívatmál Alþingis og að láta þannig er í hæsta máta ósmekklegt. Það er óþolandi að kjörnir fulltrúar okkar hegði sér ævinlega eins og samræða sé óþörf og fyrir löngu komin tími til að við grasrót sé haft samráð. Er það ekki mikilvægur þáttur í því að breyta kerfinu og koma á raunverulegu lýðræði?
Ég er einföld verkakona, ómenntuð og óþarflega tilfinningarík, og alþjóðasinni og þessvegna rennur á endanum allt blóðið í sömu á og ég tek öllu arðráninu persónulega og þessvegna get ég ekki samþykkt að það að sleppa Geir og öllum vitnunum þjóni nokkru réttlæti.
(En kannski er þetta best svona, mig dreymdi um daginn að ég sagði: Ég þrái ekki virðingu, ég þrái hrun siðmenningarinnar. Ég var reyndar nýbúin að eignast leðurbuxur, það gæti hafa haft áhrif, en kannski eru það ekki buxurnar, heldur kerfið, hegemónían, söknuðurinn eftir raunverulegu frelsi, undan oki hagvaxtarins, ofbeldi ójöfnuðarins, undan ósannindum og fáránleika, kannski er þráin raunveruleg…
The sphere of political representation has come to a close. From left to right, it’s the same nothingness striking the pose of an emperor or a savior, the same sales assistants adjusting their discourse according to the findings of the latest surveys. Those who still vote seem to have no other intention than to desecrate the ballot box by voting as a pure act of protest. We’re beginning to suspect that it’s only against voting itself that people continue to vote. Nothing we’re being shown is adequate to the situation, not by far. In its very silence, the populace seems infinitely more mature than all these puppets bickering amongst themselves about how to govern it. The ramblings of any Belleville chibani contain more wisdom than all the declarations of our so-called leaders. The lid on the social kettle is shut triple-tight, and the pressure inside continues to build. From out of Argentina, the specter of Que Se Vayan Todos is beginning to seriously haunt the ruling class.)
Hér er myndband: Varúð og ég meina það: Ekki fyrir þau sem finnst stuð leiðinlegt, eru mjög viðkvæm fyrir mjög ljótu orðbragði, eru Bókstaflegi Bjössi eða á móti listsköpun. Ég er ekki að djóka!